Dörtlü İttifak "Asya NATO'su"na Daha da Yaklaşıyor
Dörtlü İttifak "Asya NATO'su"na daha da yaklaşıyor: grubun askeri yönelimi Hint-Pasifik'te riskleri artırıyor Dörtlü İttifak'ın askeri, teknolojik ve denizcilik işbirliğini derinleştirmesiyle birlikte, Asya NATO'su hakkındaki endişeler önem kazanıyor. Çin'in yanıtı ve ASEAN'ın stratejik özerkliği, daha kutuplaşmış bir Hint-Pasifik'in risklerini ortaya koyuyor.
Dörtlü İttifak yeniden gündemde: İki yıl süren liderler düzeyindeki toplantı eksikliğinin ardından, Amerika Birleşik Devletleri, Japonya, Avustralya ve Hindistan, ASEAN etkinlikleri kapsamında 17 Kasım'da Manila'da bir zirve için bir araya geldi.
Başkan Donald Trump, Başbakan Narendra Modi, Başbakan Anthony Albanese ve Başbakan Takaichi Sanae, "zorlama veya baskı yoluyla statükoyu değiştirmeyi amaçlayan istikrarsızlaştırıcı veya tek taraflı eylemlere" karşı olduklarını belirten ortak bir bildiri yayınladılar; bu da Çin'e yönelik üstü kapalı bir göndermeydi.
Ayrıca yapay zeka, siber güvenlik, kritik mineraller, ticaret, altyapı ve deniz güvenliği konularında daha derin bir iş birliği yapacaklarını duyurdular .
En dikkat çekici hamle, Dörtlü İttifak çerçevesinde açıkça planlanan ilk askeri tatbikatın duyurulması oldu : Amerikan P-8'leri ve Japon P-3C'leri de dahil olmak üzere deniz devriye uçaklarının, yeni Hint-Pasifik Deniz Gözetleme İşbirliği kapsamında 2027'de katılması planlanıyor.
Pekin'in son dönemde gerçekleştirdiği ve HQ-9B, HQ-19 ve HQ-29 sistemleriyle entegre çok katmanlı bir kalkanı manevra yapan hedeflere karşı sergileyen füze önleme tatbikatı , kendi açık mesajını veriyor.
Dörtlü İttifak (Quad), Hint Okyanusu'nu Batı Pasifik'e bağlayarak, Malakka Boğazı'ndan Güney Çin Denizi'ne uzanan önemli deniz ticaret yollarını ve stratejik geçiş noktalarını kapsar.
Enerji ithalat ve ihracatı bu deniz yollarına bağlı olan Pekin için bu soyut bir endişe değil. Özellikle Hindistan'ın coğrafi konumu, bu gruba ne AUKUS'un ne de Amerika'nın Doğu Asya'daki ikili ittifaklarının tam olarak kopyalayamayacağı stratejik bir erişim sağlıyor.
Dolayısıyla deniz gözetimi, gemileri takip etmekten çok daha fazlasını içerir: aynı zamanda bölgesel güç dengesini şekillendirmekle de ilgilidir.
Manila'daki toplantı, Hint-Pasifik'in kademeli olarak militarizasyonunda bir başka adımı işaret ediyor. Dört ülke yıllardır Malabar çerçevesinde birlikte tatbikatlar yapıyor; ancak Dörtlü İttifak'ın kendi çatısı altında bir tatbikatı resmileştirmek, niteliksel bir değişimi temsil ediyor. Diplomatik diyalog olarak sunulan şey, operasyonel boyutlar kazanıyor. Bu nedenle grup, koordinasyondan işlevsel bir askeri-güvenlik bloğuna doğru ilerliyor; henüz bir kolektif savunma ittifakı olmasa bile.
Bu bağlamda, denizaltı kablolarının dayanıklılığından güvenilir yapay zeka dağıtımına kadar Manila sonuçlarının yeterince ele alınmayan yönleri, teknoloji ve altyapının artık güvenlik alanları olarak nasıl ele alındığını göstermektedir. Asya NATO'su hakkındaki endişeler yıllardır dile getiriliyor ve aslında bu benzetmenin şimdi daha da önem kazandığı görülüyor.
Birkaç yıl önce yazdığım gibi , Dörtlü İttifak (Quad) kavramı her zaman Çin'i endişelendirmiştir; Çin bunu potansiyel bir Asya NATO'su olarak algılamaktadır. Bölgedeki Endonezya gibi ülkeler ise tutarlı bir şekilde kararsız bir tutum sergileyerek bağımsız bir dış politika izlemektedir.
2020'de, BECA gibi ABD-Hindistan anlaşmalarının ve Malabar tatbikatlarının genişletilmesinin, gerçek çok kutupluluktan ziyade yeni bir iki kutupluluk korkusunu körüklediğini belirtmiştim . 2022'ye gelindiğinde, Çin'in etrafındaki güvenlik ağlarının genişletilmesi modeli zaten açıkça ortaya çıkmıştı.
Daha yakın bir tarihte, Ekim 2025'te, bazıları Quad'ın " Önce Amerika" öncelikleri altında " ölmekte " olduğunu öne sürdü. Ancak ittifaklar, AUKUS ve teknoloji transferleri yoluyla Pekin'e "karşı koyma" çabası devam etti.
Güvenlik ikilemi tanıdık bir durum: Washington, Hint-Pasifik stratejisini istikrarı koruma ve tek taraflı değişiklikleri önleme aracı olarak sunuyor. Ancak askeri birlikte çalışabilirliğin, istihbarat paylaşımının, gözetimin ve tedarik zinciri koordinasyonunun genişlemesi kaçınılmaz olarak kuşatma algısını besliyor.
Çin'in füze kalkanı tatbikatı, caydırıcılığı güçlendirme ve önemli varlıklarını koruma kararlılığını göstermektedir. Bu, Manila'ya doğrudan bir yanıt olarak okunmamalıdır, ancak aynı hızlanan rekabetin bir parçasıdır. Bu nedenle, uzak bir ihtimal olsa da, bir çatışma senaryosu artık daha yakındır.
Ancak Hindistan, herhangi bir tam Asya NATO benzerliğine potansiyel bir sınırlama olarak kalmaktadır. Yeni Delhi, küçük bir ortak değildir: stratejik özerkliği, bağlantısızlık geleneği ve geniş ekonomik çıkarları onu Japonya ve Avustralya'dan ayırmaktadır. Dörtlü İttifak'a katılım, Çin karşıtı bir bloğa koşulsuz bağlılık anlamına gelmez.
NUS Güney Asya Çalışmaları Enstitüsü'nden akademisyen C. Raja Mohan, ABD-Hindistan ilişkilerindeki çelişkileri, özellikle ticaret sürtüşmelerini ve Washington'ın öngörülemeyen yaklaşımını vurguluyor . Bir bakıma, bu iş birliğinin kalıcılığı, Amerikan önceliklerinin bağımsız ortaklara ne kadar yer verebileceğine bağlı olacaktır.
ASEAN'ın merkezi rolü de aynı derecede önemlidir. Manila bildirisi bunu yeniden teyit ediyor, ancak çok taraflı düzenlemelerin ASEAN'ı tamamlayıp tamamlamadığı veya " onun etrafından dolaşıp dolanmadığı " sorusu hala geçerliliğini koruyor. Güneydoğu Asya ülkelerinin deniz güvenliği ve seyrüsefer özgürlüğü konusunda gerçek çıkarları var, ancak aynı zamanda çatışmacı bir blok sistemine çekilmekten kaçınmak için de güçlü nedenleri var.
Fransa'nın iç krizler ve zaman zaman stratejik özerkliğe duyduğu tercih nedeniyle karmaşıklaşan Hint-Pasifik hedefleri , ABD liderliğindeki katı çerçevelere karşı benzer bir ihtiyatlılığı ortaya koymaktadır.
Dörtlü İttifak'ın güvenlik alanındaki evrimi oldukça açık ve potansiyel olarak sorunlu. İşbirliği giderek stratejik çatışma etrafında örgütleniyor. Hint-Pasifik, küçük ülkelerin "taraf seçmeye" zorlandığı ve deniz güvenliğinin bir çevreleme aracı haline getirildiği bir başka blok siyaseti sahnesi haline gelmemeli.
Mesele, Dörtlü İttifak üyelerinin bu ittifakın askeri boyutunu ne kadar ileriye taşımayı planladığı ve bunun daha geniş bölgeye ne gibi bir maliyet getireceğidir. Özetle, Dörtlü İttifak kendi kendini gerçekleştiren bir kehanete dönüşme riski taşıyor: bir çatışmayı önlemek için tasarlanmış bir ittifak, genişlemesiyle bu çatışmayı daha da yakınlaştırabilir.
