Durand Hattı

Bunun temel nedenleri şunlar: Sınır Anlaşmazlığı (Durand Hattı), İki ülke arasındaki sınır, 1893’te çizilen Durand Hattıdır. Pakistan bu sınırı resmî sınır olarak kabul ediyor. Afganistan ise tarihsel olarak bu sınırı tanımıyor. Bu nedenle sınır bölgelerinde sık sık gerilim çıkıyor.

Pakistan Talibanı (TTP) Meselesi : Pakistan, Tehrik-i Taliban Pakistan (TTP) adlı örgütün Afganistan tarafında barındığını ve Pakistan’a saldırılar düzenlediğini söylüyor. Pakistan, Afganistan’daki Taliban yönetimini (2021’den beri iktidarda) bu örgüte karşı yeterince önlem almamakla suçluyor. Pakistan zaman zaman sınır ötesi hava saldırıları düzenliyor; bu da Afganistan tarafından “egemenlik ihlali” olarak görülüyor.

Mülteci ve Güvenlik Politikaları : Pakistan’da milyonlarca Afgan mülteci yaşıyor. Son yıllarda Pakistan, güvenlik gerekçesiyle çok sayıda Afganı sınır dışı etmeye başladı. Bu durum iki ülke arasında diplomatik gerilimi artırdı.

Siyasi ve Güvenlik Gerilimleri : Taliban’ın Afganistan’da yeniden iktidara gelmesi (2021) sonrasında iki ülke arasındaki ilişkiler beklendiği kadar iyi gitmedi. Sınır kapıları zaman zaman kapatılıyor. Topçu atışları ve karşılıklı sert açıklamalar yapılıyor.

Özetle; Pakistan Afganistan’a resmi  savaş ilan etmedi. Ancak:  Sınır anlaşmazlığı,TTP saldırıları, Güvenlik operasyonları, Mülteci politikaları, gibi nedenlerle iki ülke arasında zaman zaman silahlı gerilim yaşanıyor. Son günlerde yaşanan sıcak çatışmaların bu sebeplerle yaşandığını söyleyebiliriz.

Afganistan ve Pakistan’ın iki ülkenin sınırı olarak kabul edilen Durand Hattı boyunca meydana gelen çatışmalar beraberinde savaşı getirdi. Pakistan Savunma Bakanı Khavaja Muhammed Asıf, Afganistan ile “açık savaş içinde" olduğunu ilan etti. Asıf, “Artık sabırlarının kalmadığını” belirterek şu ifadeleri kullandı:

"NATO güçlerinin çekilmesinin ardından Afganistan'da barışın sağlanacağı ve Taliban'ın Afgan halkının çıkarlarına ve bölgedeki barışa odaklanacağı bekleniyordu. Ancak Taliban, Afganistan'ı Hindistan'ın bir kolonisi haline getirdi. Dünyanın dört bir yanından teröristleri Afganistan'da topladılar ve terörizmi ihraç etmeye başladılar.

Halklarını temel insan haklarından mahrum ettiler. İslam'ın kadınlara verdiği hakları ellerinden aldılar. Pakistan, durumu normal tutmak için doğrudan ve dost ülkeler aracılığıyla her türlü çabayı gösterdi. Kapsamlı diplomasi yürüttü. Ancak Taliban, Hindistan'ın vekili haline geldi. Bugün Pakistan saldırganlığı hedef almaya çalıştığında, Elhamdülillah, güçlerimiz kararlı bir karşılık veriyor.

Afganistan yönetimi sözcüsü Zabihullah Mücahid, Durand Hattı boyunca Pakistan’a ait askeri tesislere kapsamlı operasyon başlatıldığını açıkladı. Mücahid, Khost, Paktia, Nuristan ve çevresindeki bölgelerde Pakistan ordusuna ait olduğu öne sürülen 15 askeri noktanın kontrol altına alındığını duyurdu.

Pakistan cephesinden yapılan açıklamada ise Afganistan’ın sınır hattındaki birçok noktaya ateş açtığı, Pakistan güvenlik güçlerinin saldırılara “derhal ve etkili şekilde” karşılık verdiği bildirildi. Pakistan Enformasyon ve Yayıncılık Bakanı Ataullah Tarar, çatışmalarda 36 Afgan güvenlik görevlisinin etkisiz hale getirildiğini, 2 Pakistan askerinin hayatını kaybettiğini açıkladı.

Pakistan ile Afganistan arasında, iki ülke sınırı kabul edilen Durand Hattı boyunca karşılıklı saldırılar yatıştı. Afganistan Savunma Bakanlığının, Afgan güçlerinin Pakistan'ın Durand Hattı boyunca bulunan mevzilerine yönelik misilleme operasyonlarının yerel saatle 00.00'da sona erdiğini açıklamasının ardından, iki ülke arasındaki çatışmanın yatıştığı görülüyor.

Çatışmaların bir süre yatışması sonrası Afganistan, Pakistan'ın çeşitli bölgelerine hava saldırıları düzenlendiğini açıkladı. Tolo News'in, ABD merkezli X şirketinin sosyal medya platformundan yaptığı paylaşıma göre, Afganistan Savunma Bakanlığı, ülkenin hava kuvvetlerinin yerel saatle 11.00'de, Pakistan'ın çeşitli bölgelerine "misilleme" hava saldırıları düzenlediğini bildirdi.

Bakanlık, saldırıların, Pakistan'ın Faisalabad kenti yakınlarındaki bir askeri kampa, Nowshera kentindeki bir ordu kışlasına, Jamrud ve Abbottabad bölgelerine düzenlendiğini belirterek, bu saldırılarda Pakistan'ın askeri merkezleri, tesisleri ve kurulumlarının hedef alındığını aktardı.

Hava saldırılarına ilişkin henüz ölü ve yaralı sayısı açıklanmadı.

Bölgede tansiyon hızla yükselirken, uluslararası toplumun ve özellikle daha önce arabuluculuk yapan Türkiye’nin nasıl bir adım atacağı merak konusu oldu.

Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri Antonio Guterres, Afganistan ile Pakistan güvenlik güçleri arasında başlayan sınır çatışmalarını endişeyle takip ettiğini belirtti.

BM Sözcülüğünden gece saatlerinde yapılan açıklamada, "Genel Sekreter, Afganistan'daki fiili güvenlik güçleri ile Pakistan güvenlik güçleri arasında sınır ötesi çatışmalara ilişkin haberleri endişeyle takip etmektedir." ifadesi kullanıldı.

Genel Sekreter'in, ilgili tarafları, uluslararası hukuk kapsamındaki yükümlülüklerine uymaya ve sivillerin korunmasını sağlamaya çağırdığı belirtilen açıklamada, ayrıca taraflar aradaki sorunları diplomasi yoluyla çözmeye davet edildi. 

Afganistan ve Pakistan arasındaki çatışmalar devam ederken İran diyalog çağrısı yaptı. İran Dışişleri Bakanı Arakçi iki ülkenin aralarındaki anlaşmazlıkları diyalogla çözmeleri gerektiğini söyledi. Arakçi, İran'ın süreci desteklemeye hazır olduğunu vurgulayarak, ülkesinin yapıcı diyaloğu kolaylaştırmak, karşılıklı anlayışı derinleştirmek ve Kabil ile İslamabad arasında işbirliğini teşvik etmek için gerekli her türlü yardımı sağlamaya hazır olduğunu belirtti.

Rusya Dışişleri Bakanlığı, Afganistan ile Pakistan’a çatışmaları durdurma çağrısı yaptı. Açıklamada ateşkesin derhal sağlanarak iki ülkenin sorunlarını diyalogla çözmesi gerektiğinin altını çizdi. Moskova yönetimi görüşmeler için arabulucu olmaya hazır olduklarını sözlerine ekledi.

Dünya ABD ve İran arasındaki gerilime odaklanmışken; Pakistan ve Afganistan arasında yaşanan çatışmalar dikkatleri bu coğrafyaya çekti.