“Kemal Kılıçdaroğlu Röportajının” Çözümlemesi

Bu konuda medyada ve kamuoyunda en çok dile getirilen başlıklar şunlardı:

• Kurultay sürecine ilişkin kişisel sorumluluğu: Kurultayın iptaline giden süreçte kendi rolüne ilişkin sorulara doğrudan bir özeleştiri veya ayrıntılı değerlendirme yapmadığı yorumları yapıldı. Daha çok yargı kararının uygulanmasına vurgu yaptı.
• CHP Genel Merkezi'ne polis müdahalesi: Kendisine yöneltilen "Ortaya çıkan görüntüler vicdanınızı sızlattı mı?" sorusuna "Ben genel merkeze polisle girilmesi talebinde bulunmadım" yanıtını verdi. Ancak müdahalenin siyasi sorumluluğu veya bu yöntemin doğru olup olmadığı konusunda açık bir değerlendirme yapmadı.
• Özgür Özel ile uzlaşma ihtimali: Özgür Özel ile nasıl bir uzlaşma zemini kurulacağı veya birlikte çalışmanın mümkün olup olmadığı konusunda net bir yol haritası ortaya koymadı.
• Parti yönetiminin geleceği: MYK'nın, Parti Meclisi'nin ve il örgütlerinin nasıl şekilleneceği konusunda genel ifadeler kullansa da, somut isimler ve takvim paylaşmadı.
• İhraç ve disiplin süreçleri: Parti içinde ihraç olup olmayacağı sorularında kesin bir liste veya kriter açıklamadı; daha genel ilkeler üzerinden konuştu. Daha sonraki günlerde yaptığı açıklamalarda "hesap soracağız" ve "arınacağız" ifadeleri öne çıktı.
• Mahkeme süreci öncesindeki temaslar: Kurultay davası devam ederken kimlerle görüştüğü, süreç hakkında önceden bilgisi olup olmadığı gibi sorulara ayrıntılı açıklamalar getirmedi.

Bu noktada iki şeyi birbirinden ayırmak gerekir:

• Yanıt vermediği söylenen konular, çoğu zaman sorunun hiç cevaplanmamasından ziyade dolaylı veya genel ifadelerle geçilmesi anlamında kullanıldı. Bunun bir kısmı gazetecilerin ve siyasi yorumcuların değerlendirmesidir; Kılıçdaroğlu ise program boyunca soruların önemli bölümüne cevap verdiğini savundu.

***

*Adını Verdiği Dört Belediye Başkanı Kim?

Kemal Kılıçdaroğlu röportajında, yerel seçimler öncesinde Özgür Özel'e "dört belediye başkanını aday gösterme" dediğini ve bu isimler hakkında partinin arşivinde olumsuz raporlar bulunduğunu söyledi. Ancak aynı röportajda bu dört belediye başkanının isimlerini açıklamadı. Röportaj sırasında kullandığı ifade özetle şuydu: “Sorunlu bazı belediye başkanlarının partinin arşivinde olumsuz raporları olduğu için bu isimleri Özgür Bey'e verdim. Bunları aday gösterme, bunlara dikkat et dedim."

Bugün itibarıyla kamuoyuna açık kaynaklarda veya röportajın yayımlanan tam metninde bu dört ismin kim olduğuna dair doğrulanmış bir liste bulunmuyor. Ancak çeşitli sosyal medya paylaşımlarında ve köşe yazılarında tahminler yapılmış olsa da, bunlar Kılıçdaroğlu tarafından doğrulanmış bilgiler değildir.

***

Bu dört belediye başkanının isimleri konusunda öne çıkan isimler ise şunlar olabilir…

*Ahmet Özer:  Hakkındaki adli süreç ve adaylık döneminde yapılan güvenlik tartışmaları nedeniyle Kılıçdaroğlu'nun kastettiği isimlerden biri olabileceği ileri sürüldü. Ancak buna ilişkin herhangi bir doğrulama bulunmuyor.

*Rıza Akpolat: Son dönemde hakkında yürütülen soruşturmalar nedeniyle kulislerde adı geçen isimlerden biri oldu. Bunun Kılıçdaroğlu'nun sözleriyle bağlantısı doğrulanmış değil.

*Alaattin Köseler: Hakkındaki adli süreç nedeniyle bazı yorumcular tarafından dört isim arasında sayıldı. Bu da yalnızca yorum niteliğindedir.

*Hasan Akgün: Eski dosyalar ve çeşitli iddialar nedeniyle kulislerde zaman zaman anıldı. Kılıçdaroğlu'nun kastettiği isim olduğuna dair kanıt bulunmamaktadır.

Bunların dışında bazı yorumcular, dört isim arasında şu belediye başkanlarının da bulunabileceğini öne sürdü: Murat Çalık, Resul Emrah Şahan ve Abdurrahman Tutdere  …

Ancak bu ikinci gruptaki iddialar ilk gruba göre daha zayıf dayanaklara sahip olup, çoğunlukla televizyon yorumları ve siyasi kulislere dayanmaktadır.

***

2016'daki "evet" oyundan pişman olmadığını ifade etti

Sözcü TV'deki röportajda Kemal Kılıçdaroğlu'na, CHP milletvekilleri hakkında hazırlanan fezlekeler ve geçmişte dokunulmazlıkların kaldırılmasına verdikleri destek hatırlatılarak bu konuda bugün ne düşündüğü soruldu.

Kılıçdaroğlu'nun verdiği yanıtın ana hatları şunlardı: "Benim ilkem budur. Milletvekili fezlekeleri Meclis'e geldiğinde dokunulmazlıkların kaldırılmasını isterim. Kişi gider yargılanır ve aklanır. 2016'daki "evet" oyundan pişman değilim. Demirtaş siyasi tutuklu, evet. Düşünceleri nedeniyle bir insanın tutuklanmasına her zaman karşı çıktım. Haksızlık yapıldığını biliyorum."

Böylece, bir yandan dokunulmazlıkların kaldırılması yönündeki ilkesini savunurken, diğer yandan Demirtaş'ın tutukluluğunu siyasi nitelikte gördüğünü söyledi. Bu nedenle röportajdaki tutumu iki ayrı eksende değerlendirilebilir;  İlkesel yaklaşımı: Milletvekili dokunulmazlıklarının kaldırılmasını ve yargı yolunun açılmasını desteklediğini, bu görüşünü değiştirmediğini söyledi. Somut sonuçlara ilişkin değerlendirmesi: Demirtaş'ın tutukluluğunu haksız ve siyasi olarak nitelendirdi; ancak buna rağmen 2016'daki dokunulmazlık oylamasında verdikleri desteğin yanlış olduğu yönünde bir pişmanlık ifade etmedi.

***

Kılıçdaroğlu CHP'yi "mutlak butlan" itirafçılarının beyanlarına dayanarak "arındırma" iddiasında

Mahkeme kararıyla CHP Genel Başkanı sıfatını üstlenen Kemal Kılıçdaroğlu, İBB davası sürecinde verilen iftiracı ifadelerini esas alarak partiyi "arındıracağını", 38. Kurultay delegeleriyle kongreye gitmeyeceğini, "temizlik" bitmeden Kurultay olamayacağını söyledi.

"İtirafçının itirafı doğrudur, suçlanan dava açmıyorsa suçludur"

Kılıçdaroğlu, İBB İddianamesi’nin arkasındaki kişi ve şimdi Adalet Bakanı olan Akın Gürlek’in düşünce çizgisini bütün söyleşi boyunca blok halinde tekrarladı: Bir kişi “rüşvet verdim” diyorsa, parayı verdiği günü ve saati söylüyorsa, bankadan çektiğini anlatıyorsa, telefon kayıtlarıyla zamanlama çakışıyorsa, bunu sırf iddia diye geçiştirmek doğru değildir.

Gazetecilerin, “rüşvet verdim diyen mi ispatlamak zorunda, yoksa suçlanan mı suçsuzluğunu ispatlamak zorunda?” sorusuna verdiği yanıt da bu çizgideydi. Kılıçdaroğlu, hukuki ispat yükünden çok siyasi ve ahlaki tepki beklentisine vurgu yaptı. Kendisine iftira atılması halinde dava açacağını para aldığı iddia edilen parti yöneticilerinin sessiz kalmasını kabul edilemez buldu. Bu yaklaşım, masumiyet karinesinden çok, “iddia ağırsa muhatap dava açarak karşılık vermelidir” düşüncesine dayanıyordu.

Buna karşılık, Ali Mahir Başarır ve Veli Ağbaba’nın Antalya Belediye Başkanı Muhittin Böcek ve oğlunun iddilarına karşı suç duyurusunda bulunmalarını önemsemediğini, şahsi dava açmaları gerektiğini ileri sürmeye devam etti. Veli Ağbaba ise bu iftiracılar ile ilgili suç duyurusu yapıldığını ve KK’nin yalan söylediğini belirtti.

***

"İddianameleri bilmiyorum"

Kılıçdaroğlu, sorular üzerine İBB iddianamelerinin tamamını okumadığını da açıkça kabul etti. Hukukçu olmadığını, bütün dosyaları bizzat okuma imkânı bulunmadığını, bu nedenle parti içinde bir komisyon kurduklarını söyledi. Bu komisyonun yalnız İBB dosyasını değil, tutuklu bütün belediye başkanları hakkındaki iddianameleri inceleyeceğini belirtti.

Ancak buna karşın röportaj boyunca, bu dosyalarda yer aldığı belirtilen itirafçı beyanlarını ve para ilişkisi iddialarını “arınma” söyleminin başlıca dayanağı olarak kullanmayı sürdürdü.

"İmamoğlu'nu suçlamıyorum"

Masumiyet karinesi sorulduğunda ise Kılıçdaroğlu, kimseyi mahkeme kararı olmadan suçlu ilan etmediğini söyledi. “Sorunlu belediye başkanı” ile “suçlu belediye başkanı” arasında ayrım yaptı. Suçlu demek için mahkeme kararı gerektiğini, ancak partinin arşivinde bazı belediye başkanları hakkında olumsuz raporlar bulunduğunu anlattı. Özgür Özel’e devir teslim sırasında dört belediye başkanının adını vererek “bunları gösterme” dediğini belirtti. Böylece kesinleşmiş yargı kararından önce de parti içi siyasal ve idari değerlendirme yapılabileceğini savundu.

Kılıçdaroğlu, “arınma”yı Ekrem İmamoğlu’na indirgemediğini özellikle vurguladı. İmamoğlu, tutuklandığında ailesini ziyaret ettiğini, tutuksuz yargılanması gerektiğini söylediğini ve o gün söylediği sözlerin arkasında durduğunu belirtti. Ancak “arınma kavramını kişiye indirgerseniz en büyük hatayı yaparsınız” diyerek, meselenin İmamoğlu değil, parti içindeki para ilişkileri, belediye bağlantıları ve ahlaki zemin olduğunu savundu. Ona göre CHP, kişisel çıkara ve zenginleşmeye dönük bir kapıyı açamazdı; “tarihinde açmamıştır” dedi.

***

Kılıçdaroğlu, "iftiracı" ifadeleriyle CHP'yi arındırmadan "huzur bulmayacak"

Kılıçdaroğlu röportajın ağırlık merkezine , kendi meşruiyetinin dayanaklarını açıklamaktan çok CHP’yi “arındırma” iddiasına gerekçe oluşturduğunu düşündüğü duyum ve kanaatleri yerleştirme çabasında göründü.

Kılıçdaroğlu, iktidarın yargıyı siyasallaştırdığını kabul etmekle birlikte, bu siyasallaşmanın belediye yolsuzluğu iddialarını bütünüyle geçersiz kılmadığını savundu. Siyasi davaların hepsi AKP’li yargıçlar tarafından hükme bağlanıyor olabilirdi. Ancak “mutlak butlan” davası da siyasi değildi, onu Kılıçdaroğlu’nun istediği gibi sonuçlandıran yargıçlar da tarafsızdı, İBB İddianamesinde yer alan rüşvet ve yolsuzluk iddialarını ortaya atan iftiracılar ve onları itirafçılığa zorlayan savcılar da adalet uğruna çaba gösteriyorlardı ve Kılıçdaroğlu bu itirafçı ifadelerine dayanarak CHP’yi arındıracaktı.

Kılıçdaroğlu, partiyi Kurultay'a götürdükten sonra huzur içinde köşesine çekileceğine güvence verdi. Ancak kurultaya hemen gidilemezdi. "Mutlak butlan" kararı veren mahkeme, mevcut delegasyonla Kurultaya gidilmesi halinde yeniden mutlak butlan kararı vereceğinden, mahallelerden başlayarak il delegelerine kadar delegasyonun  yeniden seçileceği ve kendisi ve diğer görevlilerin bu sırada “arındırma”ya devam edeceklerini söyledi. O nedenle Kurultay için tarih 5  ay sonrasını bulabilirdi. Burada; “tedbir kararının” kaldırılması ve davanın sonuçlanması gerekiyor. Kurultayda olağanüstü değil olağan olacak.

CHP Lideri Özgür Özel buna karşılık yaptığı açıklamada; “İster olağanüstü, ister olağan, ister bu delegelerle, ister yeni seçilecek delegelerle, isterlerse 2 milyon CHP üyesiyle seçimlere varız. Bir an önce parti içi demokrasi işlemeli” dedi. Kılıçdaroğlu ekibinin bu duruma yanıtı ne olacak bekleniyor.

***

"Ahlakî üstünlüğün iadesi" iddiası

Kılıçdaroğlu, CHP’lilerin sözünün toplum tarafından dikkatle dinlenmesinin nedenini, partinin “doğruluk ve ahlakilik” iddiasına bağladı. Ona göre partiye yönelen ahlaki eleştiriler, sıradan siyasi saldırı olarak geçiştirilemezdi; “ahlaki üstünlüğe yönelik bütün eleştiriler” ciddiye alınmalıydı. Bu çerçevede, belediyeler ve para ilişkileri konusundaki iddiaları yalnızca “iktidar operasyonu” diye reddetmenin CHP’yi savunmak değil, partinin ahlaki zeminini zayıflatmak anlamına geleceğini ima etti.

Kılıçdaroğlu, belediye başkanlığı seçimlerinden sonra kendi döneminde belediye başkanlarını genel merkezde topladığını, Sayıştay kökenli denetçiler, İçişleri Bakanlığı müfettişleri ve mali uzmanlar aracılığıyla belediye yönetimi konusunda uyardığını anlattı. Belediye başkanlarına “Her kuruşun hesabını millete vereceksiniz. Harcadığınız para sizin değil, halkın parasıdır” dediğini hatırlattı. Bu toplantıların son dönemde yapılmadığını savunarak, denetim ve hesap verme kültürünün zayıfladığını ileri sürdü.

Kemal Kılıçdaroğlu ahlaktan ve dürüstlükten çok bahsediyor. Ancak her zaman böyle insanlar topluma güven vermez. Etrafındaki insanlara baktığımız zaman da suçladığı insanlardan daha kirli şahıslarla çevrili olduğunu söyleyebiliriz.

***

CHP kurultayı soruşturması kapsamında "para verdim" dediği öne sürülen bir kişinin daha sonra CHP Parti Meclisi'ne (PM) alınmasını Kemal Kılıçdaroğlu'na sordular. Kılıçdaroğlu bu soruya doğrudan "neden PM'ye alındı?" sorusunun gerekçesine ilişkin net bir yanıt vermedi. Bunun yerine şu çizgide cevap verdi:

• Kurultayda para dağıtıldığı yönündeki iddiaların ciddiye alınması gerektiğini savundu.
• "Parayı verdim" diyen kişinin verdiği tarih, yer ve diğer ayrıntıların birbirini doğruladığını ileri sürdü.
• Gazetecinin, "Onlar da 'biz para almadık' diyor. Nasıl olacak?" sorusuna ise şu yanıtı verdi:

"Kişi diyor verdim; zamanı veriyor, parayı veriyor, her şeyi veriyor. Çakışan her şey var. Niye söylesin?"

Ancak gazetecilerin ima ettiği asıl soru, yani: "Madem bu kişiye güveniyorsunuz ve söylediklerini doğru kabul ediyorsunuz, o halde neden daha sonra bu kişinin Parti Meclisi'ne alınmasına itiraz etmediniz veya bunu nasıl açıklıyorsunuz?"

Bu konuda   Kılıçdaroğlu doğrudan bir açıklama yapmadı. Cevabı, PM'ye alınma kararının gerekçesine değil, tanığın beyanının güvenilir olduğunu düşündüğüne odaklandı. Röportajı izleyen bazı yorumcular da bu nedenle sorunun tam olarak yanıtlanmadığını değerlendirdi. Burada ahlaktan çokça dem vuran Kılıçdaroğlu’nun; ne kadar ahlaklı olduğu da ortaya çıkmış oldu.

***

Sözcü TV röportajında gazeteciler, Kılıçdaroğlu'na şu soruyu yöneltti:

"Bugün haklarında soruşturma bulunan bazı belediye başkanları sizin genel başkanlığınız döneminde de belediye başkanıydı veya milletvekiliydi. O zaman yolsuzluk yapmıyorlardı da şimdi mi yaptılar?"

Kılıçdaroğlu bu soruya, "Hayır, o zaman da yapıyorlardı" ya da "Hayır, şimdi yaptılar" şeklinde net bir cevap vermedi. Bunun yerine şu argümanı öne çıkardı:

• CHP'nin kendi içinde denetim mekanizmalarının çalışması gerektiğini,
• Bir kişi hakkında ciddi iddialar varsa bunların araştırılması gerektiğini,
• "Arınma" söylemini yineleyerek partinin şaibelerden temizlenmesi gerektiğini savundu.

Gazeteciler soruyu geçmiş dönemle bugünkü iddialar arasındaki ilişki üzerinden sorsalar da, Kılıçdaroğlu iddiaların ne zaman başladığına veya kendi genel başkanlığı döneminde neden bir işlem yapılmadığına ilişkin somut bir açıklama yapmadı. Bunun yerine tartışmayı, "Kim yolsuzluk yaptıysa hesabını vermeli" ve "Parti arınmalı" eksenine çekti.

Bu nedenle  bazı yorumcular, bu sorunun da önceki bazı sorular gibi doğrudan yanıtlanmadığını, sorunun odağındaki "Neden o dönemde müdahale edilmedi?" kısmının cevapsız kaldığını belirttiler.   

Röportajın bütününden bizim edindiğimiz izlenim ise; Kemal Kılıçdaroğlu’nun bu güne kadar “iyi niyetle bazı işleri yaptığını” düşünüyorduk. Ancak röportaj sonrası kendisine verilen görevi yerine getiren “edilgen bir bürokrat” olduğu izlenimi edindik. Net yanıtlar vermedi. Soruların etrafında dolaştı. Kamuoyunu oyalamaya çalışan beceriksiz bir siyasetçi gibiydi. Ancak bu tarzı ve tavrı artık kimseyi kandıramıyor. AKP ve onun genel başkanıyla danışıklı – dövüş bu tarz artık deşifre oldu. Onun için toplum desteği etrafında koltuk sevdalısı tiplerle yüzde 1 bile değil ve asla bir lider değil. CHP Lideri Özgür Özel’in toplum desteği ise yüzde 35 – 40 bandında. Tüm kamuoyu araştırmaları bu yönde. O zaman “yürüyelim arkadaşlar”…