Karadeniz'de Büyük Endişe!
Karadeniz’e 300 Milyon Tonluk Atık Mı Bırakılacak? Karadeniz'de Büyük Endişe!
Samsun’un Tekkeköy ilçesinde bulunan Eti Bakır tesisinden Karadeniz’e fosfojips atığı deşarjı yapılacağı öne sürüldü. Samsun İli Deniz Ürünleri Avcıları Üreticileri Birliği Başkanı Cemal Malkoç, 25 yılda 300 milyon tonluk atık karışımının denize bırakılabileceğini iddia ederek tehlikeye dikkat çekti.
Samsun'un Tekkeköy ilçesindeki Cengiz İnşaata ait Eti Bakır tesislerinde üretim sonrası ortaya çıkan fosfojips atıklarının boru hattıyla Karadeniz'e boşaltılmasının planlandığı iddiası tartışmaları beraberinde getirdi. Samsun İli Deniz Ürünleri Avcıları Üreticileri Birliği Başkanı Cemal Malkoç, projenin hayata geçirilmesi halinde deniz ekosisteminin, balıkçılık faaliyetlerinin ve bölgedeki su ürünleri yetiştiriciliğinin zarar görebileceğini söyledi. Malkoç, 25 yıllık proje kapsamında toplam 300 milyon ton atık karışımının denize gönderilebileceğini öne sürerek yetkililere çağrıda bulundu.
Samsun'da Karadeniz'in geleceğini yakından ilgilendiren fosfojips atığı tartışması büyüyor. Tekkeköy'de faaliyet gösteren Eti Bakır tesislerinin üretim sürecinde ortaya çıkan atıkların, yaklaşık 19 kilometrelik boru hattıyla Karadeniz'in derin sularına deşarj edilmesinin planlandığını ileri süren balıkçılar, projenin çevresel sonuçları konusunda endişeli.
Samsun İli Deniz Ürünleri Avcıları Üreticileri Birliği Başkanı Cemal Malkoç, söz konusu projenin yalnızca balıkçıları değil, Karadeniz'deki canlı yaşamını, su ürünleri yetiştiriciliğini, turizmi ve bölge ekonomisini de ilgilendirdiğini belirtti. Malkoç, özellikle fosfojips atıklarının içeriği, denize bırakılacak toplam miktar ve deşarj noktasının balıkçılık sahalarına yakınlığı konusunda ciddi soru işaretleri bulunduğunu savundu.
25 YILDA 300 MİLYON TONLUK DEŞARJ İDDİASI
Cemal Malkoç'un açıklamalarında en dikkat çeken konu, projenin 25 yıllık süreci ve öngörülen atık miktarı oldu. Malkoç, tesisin yıllık yaklaşık 2 milyon ton fosfojips atığı oluşturmasının öngörüldüğünü, bu atıkların deniz suyuyla karıştırılarak gönderilmesi durumunda yıllık toplam deşarj miktarının yaklaşık 12 milyon tona ulaşabileceğini ileri sürdü.
25 yıllık proje süresi sonunda toplam miktarın 300 milyon tonu bulabileceğini belirten Malkoç, bunun yaklaşık 50 milyon tonunun fosfojips, 250 milyon tonunun ise su karışımından oluşacağını ifade etti.
Malkoç, "25 yılın sonunda 300 milyon tonluk bir kirliliği denize basacaklar. Bunun 50 milyon tonu çamur halinde fosfojips, 250 milyon tonu da su karışımı. Bu kadar büyük bir miktarın denizde ne kadar alanı etkileyeceğini kimse bilemez" dedi.
19 KİLOMETRELİK BORU HATTI PLANLANDIĞINI SÖYLEDİ
Projenin teknik ayrıntılarına ilişkin bilgi veren Malkoç, tesisin denize ulaşan bölümünden itibaren yaklaşık 18 kilometre 750 metre daha boru hattı döşenmesinin planlandığını, toplam uzunluğun yaklaşık 19 kilometre olacağını öne sürdü.
Atıkların denizin yaklaşık 150-200 metre derinliklerinden sonra başlayan oksijensiz, hidrojen sülfür içeren anoksik tabakaya bırakılmasının planlandığını belirten Malkoç, deşarjın yapılacağı bölgenin ve kullanılacak yöntemin bağımsız bilimsel incelemelerden geçirilmesi gerektiğini söyledi.
Malkoç, atıkların karıştırılması için kullanılacak suyun denizin canlı yaşamının yoğun olduğu üst tabakasından alınacağını, fosfojipsle karıştırıldıktan sonra derin bölgeye gönderileceğini ifade etti.
'ATIK DEPOLAMA ALANI HENÜZ DOLMADI'
Fabrikanın mevcut atık depolama alanına da dikkat çeken Malkoç, tesisin toplam 2 milyon 725 bin 646 metrekarelik alan üzerinde kurulu olduğunu, bunun 190 bin 800 metrekarelik bölümünün atık depolama alanı olarak ayrıldığını söyledi. Malkoç, tesisin 2021 yılında kurulduğunu, üretimin ise 2025 yılında başladığını belirterek mevcut depolama alanının henüz onda birinin bile dolmadığını ileri sürdü.
Ayrıca yaklaşık 1 milyon metrekarelik rezerv alan bulunduğunu savunan Malkoç, üretim atıklarının karada depolanması mümkünken denize deşarj seçeneğinin gündeme getirilmesini eleştirdi. Fabrikanın kuruluş ve ruhsat sürecinde 10 yıllık atık depolama ihtiyacını karşılayacak alanın gösterildiğini öne süren Malkoç, bu nedenle projenin gerekçesinin kamuoyuna açıklanması gerektiğini ifade etti.
FOSFOJİPS ATIKLARININ İÇERİĞİNE DİKKAT ÇEKTİ
Fosfojipsin üretim sonrasında ortaya çıkan bir atık olduğunu belirten Malkoç, bu malzemenin kimyasal içeriğine ilişkin endişelerini de dile getirdi.
Malkoç, fosfojips içerisinde kalsiyum sülfat dihidrat, silika, florür, fosfor, demir ve alüminyumun yanı sıra eser miktarda uranyum, toryum, radyum, radon ve polonyum gibi doğal radyoaktif maddelerin bulunabildiğini söyledi. Bu maddelerin deniz ortamına karışmasının olası etkilerinin ayrıntılı biçimde araştırılması gerektiğini vurgulayan Malkoç, fosfor ve azot yükünün artmasının denizde aşırı yosunlaşmaya, su renginin değişmesine ve oksijen dengesinin bozulmasına yol açabileceğini savundu.
Malkoç, bu süreçlerin deniz canlılarının yaşam alanlarını olumsuz etkileyebileceğini ve toplu balık ölümleri riskini artırabileceğini ifade etti.
BALIKÇILARIN AVLAK SAHALARI RİSK ALTINDA MI?
Projenin balıkçılık faaliyetleri açısından da önemli sonuçlar doğurabileceğini belirten Malkoç, boru hattının planlandığı bölgenin yakınında ekonomik değeri yüksek balık türlerinin avlandığı sahalar bulunduğunu söyledi.
Barbun, mezgit, kalkan, tirsi, istavrit ve hamsi avlanan bölgelerin deşarj noktasına yakın olduğunu belirten Malkoç, atıkların deniz akıntılarıyla taşınması halinde balıkçılık alanlarının etkilenebileceğini savundu. Malkoç, boru hattının zarar görmesi veya sızıntı yaşanması ihtimalinin de dikkate alınması gerektiğini dile getirdi.
Malkoç ayrıca, boru hattının geçeceği bölgenin özel güvenlik alanına dönüştürülerek balıkçılığa kapatılabileceği yönünde endişeleri bulunduğunu belirtti.
'TÜRKİYE BALIKÇILIĞININ YÜZDE 70'İ KARADENİZ'DEN'
Karadeniz'in Türkiye balıkçılığı açısından taşıdığı öneme dikkat çeken Malkoç, Türkiye'de avlanan ve üretilen balığın yaklaşık yüzde 70'inin Karadeniz'den karşılandığını ileri sürdü. Türkiye genelinde yaklaşık 1 milyon tonluk balık avcılığı üzerinden değerlendirme yapan Malkoç, bunun yaklaşık 700 bin tonunun Karadeniz'den elde edildiğini söyledi.
Samsun-Sinop hattındaki su ürünleri yetiştiriciliğinin de büyük ekonomik değer taşıdığını belirten Malkoç, somon, levrek, çipura ve kara midye üretiminde 250 bin tonluk hedef bulunduğunu ifade etti. Olası bir kirliliğin yalnızca avlanan balıkları değil, yetiştiricilik tesislerini ve ihracat pazarlarını da etkileyebileceğini savunan Malkoç, ürünlerde ağır metal tespit edilmesinin ihracat açısından ciddi sorunlara yol açabileceğini kaydetti.
BELEDİYE DENETİMİ VE ÇED SÜRECİNE İLİŞKİN ELEŞTİRİLER
Malkoç, projenin denetim ve izin süreçleriyle ilgili de dikkat çeken iddialarda bulundu. Tekkeköy Belediyesinin tesiste denetimler gerçekleştirdiğini, daha sonraki süreçte denetim yetkisinin Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığına geçtiğini öne süren Malkoç, su kirliliği yönetmeliğindeki değişikliklerin de projenin önünü açtığını iddia etti. Karadeniz'e kıyısı bulunan ülkeler arasında 1993 yılında imzalanan Bükreş Sözleşmesi'ni hatırlatan Malkoç, deniz kirliliğinin uluslararası boyutunun da dikkate alınması gerektiğini söyledi.
BORULAR FABRİKADA ÜRETİLİYOR İDDİASI
Projenin mevcut durumuna ilişkin de bilgi veren Malkoç, boruların fabrika içerisinde üretilmeye başlandığını ve her geçen gün sayılarının arttığını gördüklerini ifade etti. Ankara'da yapılan son ÇED toplantının ardından bazı eksikliklerin giderilmesi için yaklaşık 10 günlük ek süre verildiğini duyduklarını söyleyen Malkoç, ancak bu eksikliklerin neler olduğuna ilişkin kendilerine bilgi ulaşmadığını belirtti.
'KARADENİZ'İN GELECEĞİ İÇİN MÜCADELE EDECEĞİZ'
36 yıldır balıkçılık yaptığını belirten Cemal Malkoç, projeye karşı çıkmalarının temel nedeninin Karadeniz'deki canlı yaşamını ve gelecek nesillerin geçim kaynaklarını korumak olduğunu söyledi.
Malkoç, konunun yalnızca balıkçıların ekonomik çıkarları üzerinden değerlendirilmemesi gerektiğini belirterek, deniz ekosisteminin, turizmin ve bölgedeki tüm canlı yaşamının geleceğinin söz konusu olduğunu ifade etti. Projeye karşı mücadelelerini sürdüreceklerini vurgulayan Malkoç, Karadeniz'e yapılacak olası atık deşarjının çevresel sonuçlarının açıklığa kavuşturulmasını istedi.
Karadeniz'e fosfojips atığı deşarjı tartışmasında gözler şimdi projenin teknik ayrıntılarına, çevresel etki değerlendirme sürecine ve ilgili kurumların açıklamalarına çevrildi.
Haber: Berat GONCA