Leyen'in Ötekileştirici Kafası Aynı

Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen’in Hamburg’da katıldığı bir etkinlikte yaptığı açıklamalar, Türkiye-AB ilişkilerinde yeni bir tartışmanın fitilini ateşledi. Von der Leyen’in Türkiye’yi, Rusya ve Çin ile birlikte “Avrupa üzerinde nüfuz mücadelesi yürüten aktörler” arasında sayması tepkiyle karşılandı.

“Rus, Türk veya Çin etkisi” ifadesi tepki çekti

Zeit gazetesinin düzenlediği etkinlikte AB’nin genişleme stratejisinden bahseden Von der Leyen, Avrupa kıtasının tamamlanması gerektiğini savunurken şu ifadeleri kullandı: “Avrupa kıtasını tamamlamayı başarmamız gerekiyor ki; Rus, Türk ya da Çin etkisi altına girmesin.”

Bu sözler, NATO üyesi olan Türkiye’nin; AB tarafından “tehdit” veya “rakip” olarak görülen Rusya ve Çin ile aynı kategoride değerlendirildiği yorumlarına neden oldu. Sosyal medyada ve siyaset kulislerinde yankı uyandıran açıklama, Türkiye’nin kıta güvenliğine sunduğu katkıların sorgulandığı eleştirilerini beraberinde getirdi.

Komisyon’dan “Yanlış anlaşıldık” savunması

Tepkiler üzerine AB Komisyonu Baş Sözcüsü Paula Pinho, konuya ilişkin açıklama yaparak sözlerin çarpıtıldığını iddia etti. Pinho, Türkiye atfının herhangi bir ülkeyle kıyaslama amacı taşımadığını vurgulayarak, Türkiye’nin jeopolitik ağırlığının ve Batı Balkanlar’daki etkisinin tanındığını belirtti. Açıklamada Türkiye’nin ekonomik ve siyasi açıdan bölgenin en önemli ortağı olduğu, göç ve güvenlik gibi kritik başlıklarda iş birliğinin sürdüğü ifade edilirken, Türkiye’nin “önemli bir NATO müttefiki” ve “AB adayı” olduğu hatırlatılarak, bölgedeki sorumluluklarına dikkat çekildi.

Brüksel’den açıklama bekleniyor

Diplomatik kaynaklardan edinilen bilgilere göre; Ankara, Von der Leyen’in sözlerinin doğruluğunu ve amacını sormak üzere Avrupa Komisyonu nezdinde girişimde bulundu. Komisyonun ise Türkiye’ye “ifadelerin bağlamından koparıldığı ve konunun açıklığa kavuşturulacağı” bilgisini ilettiği öğrenildi. Dışişleri Bakanlığı’nın resmi bir açıklama yapıp yapmayacağı ise merak konusu.

Geçmişin gölgesi: Sofagate ve stratejik değişim

Bu gelişme, Von der Leyen ile Türkiye arasında yaşanan ilk kriz değil. 2021 yılında Ankara’daki görüşmede yaşanan ve “Sofagate” (Koltuk Krizi) olarak adlandırılan protokol sorunu dünya kamuoyunda uzun süre tartışılmıştı.

Öte yandan Von der Leyen, aynı konuşmasında AB’nin ekonomik modelini de eleştirerek; Birliğin artık “Rusya’dan ucuz enerji, Çin’den ucuz iş gücü ve ABD’den ucuz güvenlik” beklentisi içinde olamayacağı bir döneme girdiğini belirtti.