Otoriterleşme ve Halk Tepkileri

Dünyada otoriterleşme ve halk tepkileri

Dünyada devletlerin otoriterleşmesine halklar tepki gösteriyor mu?

Birçok ülkede devletlerin otoriter eğilimlerine karşı halklar protestolarla, örgütlü eylemlerle ve sivil toplum hareketleriyle tepki gösteriyor. Bu protestoların somut nedenleri yerel bağlama göre değişir, ama ortak olarak şu motifler gördüğümüz örnekler arasında:

Halkın devlete karşı tepkisi örnekleri

*İran: 2025–2026 yıllarında İran’da ekonomik kriz ve siyasi baskıya karşı sürekli ve yaygın protestolar yaşandı. Ülke genelinde milyonlarca insan sokaklara çıktı, internet kesintilerine rağmen gösteriler sürdü ve büyük bir direniş hareketi ortaya çıktı. Bu protestolar sadece ekonomik talepler değil, aynı zamanda siyasi reform, özgürlük ve rejim karşıtlığı taleplerini de içeriyor.

Irak’tan ABD’ye geniş diaspora desteği: İran’daki protestolara yurtdışında 70’ten fazla şehirde İran diasporası tarafından protestolar düzenlendi. Bu, sadece yerel değil, küresel halk tepkisinin bir göstergesi.

ABD: Federal polis ve göçmenlik yetkililerinin güç kullanması üzerine, Minneapolis’te ve ülke çapında ICE karşıtı protestolar gerçekleştirildi; binlerce kişi federal göç politikalarını ve devletin güç kullanma biçimlerini protesto ediyor.

Yani dünya çapında devletlerin daha güçlü kontrol araçları kullanması (polisin militarizasyonu, göçmenlik uygulamaları, devlet baskısı) halkta tepkiler yaratabiliyor. Bu tepkiler sadece sokak protestoları ile kalmıyor, topluluk örgütlenmeleri, ezilen grupların dayanışması gibi çeşitli sivil toplum eylemleriyle devam ediyor.

* ABD’de ICE eylemleri ve İran eylemleri bu otoriterleşmenin sonucu mu?

???????? ABD – ICE protestoları

ICE (Immigration and Customs Enforcement), göçmenleri sınır dışı etmekle görevli bir federal ajans ve uzun süredir eleştiri konusu oldu. Ancak son dönemde ICE faaliyetleri ve protestolarda yaşanan şiddet olaylarının ardından kamuoyunda daha geniş bir tepki oluştu. Bazı akımlar:

Minneapolis’te federal ajanların protestoculara karşı güç kullanması sonrasında ülke genelinde protestolar büyüdü ve “Abolish ICE” gibi sloganlar öne çıktı.

Yerel yönetimler Portland gibi şehirlerde federal ajanların çıkması çağrısı yaptı ve yerel tepkiler arttı.

Bu protestoların bir kısmı doğrudan ICE politikasına yöneliktir, bir kısmı ise daha genel “devlet güçlerinin demokratik kontrolü” ve “politikada şeffaflık” taleplerini içeriyor. Bu açıdan bazı analistler, bu protestoları sadece ICE politikalarına değil, aynı zamanda otoriterleşme eğilimlerine karşı bir tepki olarak da okuyor.

???????? İran – Büyük çaplı halk protestoları

İran’daki protestoların başlangıcı ekonomik çöküş ve temel ihtiyaçların karşılanamamasıydı; ancak zamanla bu eylemler rejim karşıtı siyasi taleplere dönüştü.

Protestoların kökeninde ekonomik kriz var, ama halk artık siyasi baskıyı, sistematik insan hakları ihlallerini ve rejimin otoriter yapısını de eleştiriyor.

Rejim interneti kapatıp kitlesel tutuklamalarla yanıt verdikçe, protestolar daha çok siyasi hak ve özgürlük taleplerine dönüştü.

Bu örnek doğrudan bir “otoriterleşme karşıtı halk hareketi” olarak kabul edilebilir — çünkü protestocular artık sadece ekonomik iyileştirme değil, siyasi reform ve rejim değişikliği de istiyorlar.

Evet, dünya genelinde halklar devletin baskı araçlarını artırması, temel hak ve özgürlükleri kısıtlaması gibi olgulara sokak eylemleri, örgütlü direnç ve hatta siyasi taleplerle karşılık veriyor.

ABD’de ICE protestoları büyük ölçüde federal göç politikalarına tepki olsa da, bu protestolar aynı zamanda daha geniş demokratik değerler savunusunu ve devlet gücünün sınırlandırılmasını içeriyor.

İran’daki olaylar başlangıçta ekonomik olsa da, rejime yönelik kitlesel protestolar otoriter siyasi yapıya karşı geniş halk tepkisi haline geldi.

Kısaca söylemek gerekirse:

Evet, hem ABD’deki ICE karşıtı eylemler hem de İran’daki protestolar, artan devlet gücü ve otoriter eğilimlere karşı halkın tepkisinin parçaları olarak görülebilir. Özellikle İran’da bu tepki çok daha doğrudan bir “siyasi özgürlük ve rejim değişikliği” talebi şeklinde ortaya çıkmıştır.