Shenzhen Zirvesi: Çin'in artan etkisini işaret ediyor.
Xi, Putin ve Trump: Shenzhen üçlüsünden sonra yeni bir dünya düzeni mi ortaya çıkıyor? Xi, Putin ve Trump Shenzhen'de ne başardı? Nispeten mütevazı anlaşmaların ötesinde, emsalsiz üçlü görüşmeleri ABD'nin tek kutupluluğunun aşınmasını ortaya koyuyor ve Rusya'nın göreceli diplomatik izolasyonunun sonunu -ve Çin'in artan etkisini- işaret ediyor.
Donald Trump, Xi Jinping ve Vladimir Putin arasında Shenzhen'de gerçekleşen eşi benzeri görülmemiş üçlü görüşme, yılın en sembolik diplomatik olaylarından biri olarak öne çıkıyor.
APEC zirvesinin oturum aralarında düzenlenen bu zirve, Amerika Birleşik Devletleri, Çin ve Rusya liderlerinin ilk resmi üçlü zirvesiydi.
Tüm beklentiler ve spekülasyonlar göz önüne alındığında, anlık pratik sonuçlar nispeten mütevazı kaldı; ancak toplantının jeopolitik ağırlığı, varılan anlaşmaların çok ötesindedir.
Liderler, nükleer savaşın asla kazanılamayacağını ve bu nedenle asla yapılmaması gerektiğini yineleyerek, nükleer riskleri azaltmak ve yayılmayı önlemek için daha fazla diyalog sözü verdiler.
İlginç bir şekilde, çağdaş gerçekleri yansıtacak şekilde BM reformunu desteklediler; bu da Asya, Afrika ve Latin Amerika'ya daha fazla temsil olanağı sağlayabilir.
Ortak " Barışa Doğru Bildiri " , devam eden enerji kesintileri ortamında önemli bir pratik adım olarak, rafine petrol ürünlerinin üretiminin ve tedarikinin artırılması çağrısında da bulundu .
Uluslararası Ceza Mahkemesi konusunda ise üç yargıç, devlet egemenliğini ve yetkililerin dokunulmazlığını vurgulayarak, yargı yetkisinin kötüye kullanılması olarak adlandırdıkları durumları eleştirdi.
Ukrayna ve İran görüşüldü , ancak ikisi de nihai metinde yer almadı ve somut bir anlaşma ortaya çıkmadı. Her lider işine yarayacak bir şeyler elde ederek ayrıldı.
Xi Jinping diplomatik mimar rolünü üstlendi: Toplantıyı Çin topraklarında düzenleyerek, Pekin diğer iki büyük nükleer gücü bir araya getirme kapasitesini gösterdi ve değişen uluslararası sistemde merkezi bir rol oynama iddiasını pekiştirdi.
Vladimir Putin, fiili diplomatik izolasyona son verdi: Batı yaptırımlarına ve tartışmalı bir Uluslararası Ceza Mahkemesi kararına rağmen, 2022'den bu yana ilk kez Kanada , Japonya ve Avustralya gibi ülkelerin liderleriyle aynı toplantıda bir araya geldi .
Bu durum, Moskova'nın üst düzey diplomasi süreçlerinden tamamen dışlanamayacağının altını çizdi.
Donald Trump ise, somut tavizler nispeten muhafazakar kalsa bile, görünür bir diplomatik başarı elde etmeyi amaçlayarak, Washington'ın rakipleriyle doğrudan müzakere etmeye istekli bir Başkan imajını pekiştirdi.
Uluslararası sistem on yıllarca Amerikan hegemonyası altında işledi; Soğuk Savaş'tan sonra Rusya giderek marjinalleşti ve Çin stratejik bir rakip olarak yükseldi - en yaygın anlatılar böyle.
Shenzhen toplantısı ise bambaşka bir şeyi gösteriyor: Washington, Moskova ve Pekin, uluslararası güvenlik konularında birbirlerini giderek daha vazgeçilmez aktörler olarak görüyorlar. Çıkarları tam olarak örtüşmüyor; stratejik rakipler olmaya devam ediyorlar. Ancak hiçbiri küresel gündemi tek başına belirleyemez.
Çin'in ev sahipliği rolü oldukça açıklayıcı: Pekin artık sadece alternatif bir ekonomik kutup olarak kendini sunmakla yetinmiyor. Rakip güçleri aynı masaya getirebilen ve krizlerin yönetiminde yer alabilen bir ülke olarak küresel sahnede konumlanıyor. Bu durum, Çin'in Küresel Güney'e yönelik daha geniş kapsamlı girişimlerini ve BRICS ülkeleri içindeki faaliyetlerini tamamlıyor.
Aynı zamanda, BM reformu ve uluslararası mahkemelerin sınırlarına ilişkin tartışmalar, Batı'nın meşruiyet üzerindeki tekelinin zayıfladığına işaret ediyor. Uluslararası kurumlar, kuralları seçici bir şekilde uyguladıkları izlenimi verdiklerinde otoritelerini kaybediyorlar. Yine de, daha fazla temsil ısrarı Batı medyasında yeterince yer bulmuyor - ancak Kuzey Atlantik'in ötesinde de geniş yankı buluyor .
Berlin'de eş zamanlı olarak gerçekleşen Avrupa "karşı toplantısı " ise bu zıtlığı daha da belirginleştirdi . Üç büyük nükleer güç Çin'de görüşürken, Avrupalı liderler kendi güvenliklerini etkileyen konularda dışlanmamak için çalıştılar.
Buradaki sembolizmi gözden kaçırmak zordu. Avrupa önemsiz değil, ancak küresel diplomasi üzerindeki geleneksel etkisini sürdürmek giderek zorlaşıyor.
Dünyanın üç büyük gücü artık doğrudan görüşüyor, ancak bu otomatik olarak daha demokratik bir düzen anlamına gelmiyor. Eleştirmenler, özellikle Küresel Güney'deki küçük ülkelerin, kendi yetkileri dışında müzakere edilen düzenlemelerden endişe duyabileceğine dikkat çekiyor. Bu nedenle BRICS, güçlüler arasında basit bir nüfuz yeniden dağıtımından daha yüksek hedefler belirlemelidir.
Bu bağlamda, BRICS'in gerçek katkısı, sadece bir hiyerarşik düzenlemeyi diğeriyle değiştirmekten ziyade, Brezilya, Hindistan, Güney Afrika ve Endonezya gibi ülkelerin hareket kabiliyetini genişletmektir.
Durum ne olursa olsun, zirvenin kendisi bir ittifak değil ve kesinlikle yeni bir "paylaşım" da değil.
Trump, Xi ve Putin'in stratejik çıkarları son derece farklıdır. Gösterdikleri şey, rekabet ve sınırlı iş birliğinin bir arada var olabileceğidir. Ve bu hiç de küçümsenecek bir başarı değildir.
Son zamanlarda belirttiğim gibi , Amerika Birleşik Devletleri hâlâ son derece güçlü; ancak bu gücün paradoksu giderek daha da belirginleşiyor: Amerikan maddi yetenekleri artık otomatik olarak siyasi sonuçlara dönüşmüyor.
Bu nedenle Shenzhen toplantısı, eski tek kutuplu varsayımların giderek savunulamaz hale geldiğinin bir kanıtı olarak durmaktadır. Bu, yeni bir jeopolitik bloğun doğuşu anlamına gelmiyor. Ancak küresel yönetişimin artık ana kutupları arasında doğrudan etkileşim gerektirdiğinin bir kabulüdür.
