Türkiye’nin altyapı yatırım potansiyeli
HSBC araştırması: Türkiye’nin altyapı yatırım potansiyelinde ulaştırma öne çıkıyor.
HSBC’nin “New Networks of Capital: MENAT Infrastructure” araştırmasına göre küresel kurumsal yatırımcıların yüzde 97’si, MENAT’ın 2030’a kadar belirgin ölçüde daha fazla altyapı sermayesi çekmesini bekliyor. Bölgenin altyapı proje portföyünün değeri 1 trilyon 402 milyar ABD dolarına ulaşıyor.
HSBC’nin “New Networks of Capital: MENAT Infrastructure” raporu; Orta Doğu, Kuzey Afrika ve Türkiye’yi kapsayan MENAT bölgesinde, 2030 sonuna kadar ihale edilebilecek 872 milyar ABD doları değerinde altyapı proje paketi bulunduğunu ortaya koyuyor. Türkiye, bu portföyün 113 milyar ABD dolarlık bölümünü oluşturuyor.
Türkiye’nin toplam proje portföyünde ulaştırma, 54,5 milyar ABD doları ve yüzde 48 payla ilk sırada yer alıyor.
Rapor, MENAT bölgesindeki altyapı yatırımlarını, uluslararası sermaye akışlarını ve yatırımcı beklentilerini ele alıyor. Araştırma, bölgenin geniş proje portföyünün yanı sıra uluslararası yatırımcı ilgisinin güçlendiğine ve altyapı finansmanında yeni fırsatların ortaya çıktığına işaret ediyor.
Bulgular, MENAT bölgesine yönelik uluslararası yatırımcı ilgisinin daha da güçlenmesinin beklendiğini gösteriyor. Ankete katılan kurumsal yatırımcıların yüzde 97’si, bölgenin 2030’a kadar belirgin ölçüde daha fazla altyapı sermayesi çekmesini beklerken, yüzde 94’ü MENAT’ın önümüzdeki dört yıl içinde yatırım portföylerinde belirgin ölçüde daha büyük bir paya sahip olacağını öngörüyor.
Araştırma sonuçlarını değerlendiren HSBC Türkiye Genel Müdürü Burçin Ozan şunları söyledi: “Türkiye’nin Avrupa ile MENAT arasındaki stratejik bağlantı rolü, ülkemizin uluslararası sermaye akışlarındaki potansiyelini güçlendiriyor. Küresel iş liderlerinin yüzde 95’inin Türkiye’yi altyapı yatırımları açısından cazip bulması; Avrupa, MENA ve Asya merkezli şirketlerin ve yatırımcıların da dahil olduğu farklı coğrafyalardan gelen yatırım ilgisi, ülkemizin uluslararası sermaye akışlarındaki potansiyelini ortaya koyuyor. Ulaştırmanın 113 milyar ABD dolarlık münferit proje portföyündeki yüzde 48’lik payı ise sektörün Türkiye’nin altyapı yatırım hikâyesindeki belirleyici rolüne işaret ediyor. HSBC Türkiye olarak küresel bağlantılarımızı ve yerel uzmanlığımızı bir araya getirerek sermayenin finansmana hazır ve uygulanabilir projelerle buluşmasına katkı sağlamaya kararlıyız.”
MENAT genelinde altyapı yatırımları artıyor
Araştırmaya göre MENAT bölgesindeki şirketler tarafından 2026–2028 dönemi için onaylanan veya öngörülen ortalama altyapı sermaye harcaması, 2023–2025 döneminde taahhüt edildiği tahmin edilen tutardan yüzde 44 daha yüksek.
Araştırma kapsamındaki proje analizine göre yedi MENAT pazarında duyurulmuş ancak henüz ihale edilmemiş altyapı proje ve programlarının toplam değeri, Ekim 2026 itibarıyla 1.4 trilyon ABD dolarına ulaşıyor. Bu tutarın 872 milyar ABD dolarlık bölümünü ihale edilebilecek münferit proje paketleri oluşturuyor.
Suudi Arabistan Krallığı ile Birleşik Arap Emirlikleri, duyurulmuş ancak henüz ihale edilmemiş münferit proje paketlerinin toplam değerinin yüzde 58’ini oluştururken, Türkiye ve Mısır’ın her biri yaklaşık yüzde 13’lük paya sahip bulunuyor.
Türkiye, Avrupa–MENAT sermaye akışlarında öne çıkıyor
Araştırmanın Türkiye bulguları, ülkenin Avrupa ile MENAT arasındaki stratejik konumunun uluslararası yatırım kararlarına da yansıdığını gösteriyor. Küresel ölçekte iş liderlerinin yüzde 95’i, kurumsal yatırımcıların ise yüzde 91’i Türkiye’yi önümüzdeki dört yıl için cazip bir altyapı yatırım pazarı olarak değerlendiriyor. Avrupa merkezli iş liderlerinin yüzde 60’ı Türkiye’deki faaliyetlerini büyütmeyi planlıyor.
Türkiye’deki iş liderlerinin yüzde 71’i, Avrupa–MENAT hattını önümüzdeki dört yılın en önemli üç altyapı sermayesi koridorundan biri olarak görüyor. Türkiye’deki iş liderlerinin yüzde 24’ü, bu koridorun 2030’a kadar en hızlı büyüyen koridor olmasını beklerken, küresel iş liderleri arasında bu oran yüzde 14 düzeyinde bulunuyor.
Türkiye’nin altyapı proje portföyünde ulaştırma ilk sırada
Uluslararası yönetim danışmanlığı şirketi FTI tarafından gerçekleştirilen ekonomik analize göre Türkiye’de henüz ihale edilmemiş münferit projelerin toplam değeri 113 milyar ABD dolarına ulaşıyor. Türkiye, bu büyüklükle incelenen yedi MENAT pazarı arasında üçüncü sırada yer alırken, bölgenin 872 milyar ABD dolarlık münferit proje paketi portföyünün yaklaşık yüzde 13’ünü temsil ediyor.
Türkiye’nin proje portföyünde ulaştırma, 54,5 milyar ABD doları ve yüzde 48 payla ilk sırada yer alıyor. Ulaştırmayı 32,5 milyar ABD dolarıyla enerji ve elektrik, 22,6 milyar ABD dolarıyla su ve atık, 3,8 milyar ABD dolarıyla dijital ve yapay zekâ altyapısı izliyor. En büyük 30 proje, toplam portföy değerinin yüzde 86’sını oluşturuyor.
Sektörlere göre dağılım şöyle:
|
Sektör |
Tutar |
|
Ulaştırma |
54,5 milyar dolar (%48) |
|
Enerji ve Elektrik |
32,5 milyar dolar |
|
Su ve atık |
22,6 milyar dolar |
|
Dijital ve yapay zekâ altyapısı |
3,8 milyar dolar |
Projelerin 58 milyar ABD dolarlık bölümü hazırlık, 2 milyar ABD dolarlık bölümü ise ihale aşamasında bulunuyor. Araştırma; projelerin ilerlemesi ve ihale edilmesi koşuluyla, Türkiye’de önümüzdeki beş yıl içinde 12–17 milyar ABD doları tutarında üçüncü taraf finansman fırsatı ortaya çıkabileceğini öngörüyor.
Sürdürülebilir ulaşım ve enerji dönüşümü yatırımcıların gündeminde
Araştırmanın Türkiye bulguları, sürdürülebilir ulaşım ve enerji dönüşümünün yatırımcıların öncelikli alanları arasında yer aldığını gösteriyor.
Türkiye merkezli kurumsal yatırımcıların yüzde 64’ü, sürdürülebilir ulaşımı MENAT bölgesine sermaye çekme potansiyeline sahip önemli fırsatlardan biri olarak değerlendiriyor. Küresel yatırımcılar arasında bu oran yüzde 30 düzeyinde bulunuyor. Türkiye merkezli kurumsal yatırımcıların yüzde 54’ü ise sürdürülebilirliğin yatırım kararlarında önemli bir unsur olmasını bekliyor.
Enerji dönüşümüyle bağlantılı alanlar da yatırımcıların gündeminde yer alıyor. Türkiye merkezli kurumsal yatırımcıların yüzde 72’si yenilenebilir enerjiyi, yüzde 66’sı batarya ve enerji depolama sistemlerini, yüzde 56’sı ise elektrik şebekelerini MENAT bölgesindeki başlıca fırsat alanları arasında gösteriyor.
Yatırımcı iştahını uygulanabilir projelere dönüştürmek giderek önem kazanıyor
Araştırma, MENAT bölgesine yönelik sermaye iştahının güçlü olmasına karşın, bu ilginin finansmana hazır ve uygulanabilir projelere dönüştürülmesinin kritik önem taşıyacağını gösteriyor. Araştırma; etkin risk paylaşımı, daha hızlı izin süreçleri, düzenleyici şeffaflık ile daha büyük ve ölçeklenebilir proje yapılarının, bölgenin altyapı potansiyelini yatırıma dönüştürmede kritik rol oynayacağını ortaya koyuyor.
Editöre notlar:
New Networks of Capital bulguları; 18 Eylül–5 Ekim 2026 tarihleri arasında [akredite bir araştırma şirketi olan Savanta] tarafından Birleşik Arap Emirlikleri, Suudi Arabistan, Kuveyt, Umman, Katar, Mısır, Türkiye, Fransa, Almanya, ABD, Birleşik Krallık, Japonya, Güney Kore, Çin Anakarası, Hong Kong ve Hindistan olmak üzere 16 pazarda 1.626 iş dünyası karar vericisi ve 818 küresel kurumsal yatırımcıyla gerçekleştirilen çevrim içi araştırmaya dayanıyor.
İş dünyası karar vericileri, yüzde 87’si direktör veya üzeri düzeyde görev yapan ve yüzde 50’si üst düzey yönetici pozisyonunda bulunan kıdemli kurumsal liderlerden oluşuyor. Katılımcılar; yüzde 76’sı özel, yüzde 24’ü halka açık, ortalama küresel cirosu 1,8 milyar ABD doları ve ortalama çalışan sayısı yaklaşık 2.650 olan şirketlerde görev yapıyor. Sekiz sektörü kapsayan örneklemde en yüksek temsile, her biri yüzde 24 payla enerji, malzeme ve elektrik ile teknoloji, medya ve telekomünikasyon sektörleri sahip bulunuyor.
Kurumsal yatırımcılar, sermaye yapısının tamamında faaliyet gösteriyor ve hem özkaynak hem de borçlanma araçlarına yatırım yapıyor. Katılımcılar arasında bankaların payı yüzde 60, gayrimenkul fonlarının payı yüzde 23 ve birikim yönetimi kuruluşlarının payı yüzde 19 düzeyinde bulunuyor. Örneklem ayrıca fintek şirketlerini, varlık yönetimi kuruluşlarını, özel sermaye ve girişim sermayesi fonlarını, finansal sponsorları, serbest yatırım fonlarını, sigorta ve reasürans şirketlerini, aracı kurumları, ulusal varlık fonlarını, merkez bankalarını, kamu kurumlarını ve aile ofislerini kapsıyor. Katılımcıların yönetimi altındaki küresel varlıkların ortalama büyüklüğü yaklaşık 111 milyar ABD doları düzeyinde bulunuyor. Katılımcıların yüzde 70’i hâlihazırda Birleşik Arap Emirlikleri’nde, yüzde 58’i Suudi Arabistan’da ve yüzde 43’ü Katar’da yatırım yaparken, diğer MENAT pazarlarının her biri örneklemin yüzde 13 ila yüzde 28’i tarafından kapsanıyor.
Rapor ayrıca MEED Projects tarafından 1 Ekim 2026 itibarıyla takip edilen yaklaşık 4.500 aktif altyapı proje ve programını analiz ediyor. Analiz; Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri, Kuveyt, Katar, Umman, Mısır ve Türkiye olmak üzere yedi MENAT pazarını ve ulaştırma, su ve atık, yapay zekâyı mümkün kılan altyapı ve veri merkezleri ile enerji ve elektrik olmak üzere dört altyapı alt sektörünü kapsıyor. Enerji ve elektrik alt sektörü; elektrik üretimi, elektrik iletimi ve dağıtımı ile depolamayı içeriyor.
Veri seti; hidrokarbonların çıkarılması ve işlenmesi, imalat veya gayrimenkul yerine altyapı ve kamu hizmetlerine odaklandığı için MEED’in petrol, doğal gaz ve kimya alt sektörlerini kapsamıyor. MEED’in savunma alt sektörleri de analize dâhil edilmiyor.
MEED Net Proje Değeri’ne göre planlanan ancak henüz ihale edilmemiş işlerin toplam portföyü, Ekim 2026 itibarıyla 1,4 trilyon ABD doları düzeyinde bulunuyor. Bu tutarın 530 milyar ABD dolarlık bölümü, olası bir ihale için henüz münferit paketlere ayrılmamış işlerden oluşuyor. Kalan 872 milyar ABD dolarlık bölüm ise MEED’in “Alt Mega Projeler” ve “Bağımsız Projeler” tanımları kapsamındaki, ihale edilebilecek münferit paketlerden meydana geliyor.
Bu paketlerde üçüncü taraf finansman oranının paket türüne ve proje sahibine göre farklılaştığı varsayılıyor. Üçüncü taraf finansmanına ilişkin gösterge niteliğindeki varsayımlar şöyle sıralanıyor: Kamu-özel iş birlikleri/imtiyazlar için yüzde 100, özel sektör proje sahipleri/ortak girişimler için yüzde 75, kamu iktisadi teşebbüsleri için yüzde 30 ve kamu-özel iş birliğine ilişkin herhangi bir gösterge bulunmayan kamu projeleri için yüzde 0.
Paketlerin ihale edilme olasılığının, ihale sürecindeki aşamalarına göre farklılaştığı varsayılıyor. İhale aşamasındaki paketlerin beş yıl içinde ihale edilme olasılığı yüzde 90 olarak kabul edilirken, etüt ve tasarım aşamasındaki paketler için bu oran yüzde 20–40 arasında öngörülüyor. Varsayımlar, gerektiğinde her ülkedeki en büyük 20 pakete ilişkin kamuya açık haberlerin incelenmesiyle güncelleniyor. Tüm parasal tutarlar ABD doları cinsindedir.
HSBC
HSBC’nin ana şirketi olan HSBC Holdings plc’nin merkezi Londra’dadır. HSBC, 56 ülke ve bölgedeki ofisleri aracılığıyla dünya genelindeki müşterilerine hizmet sunmaktadır. 30 Haziran 2026 itibarıyla 3.438 milyar ABD doları tutarındaki varlıklarıyla HSBC, dünyanın en büyük bankacılık ve finansal hizmet kuruluşlarından biridir.
HSBC MENAT
HSBC; Orta Doğu, Kuzey Afrika ve Türkiye’yi kapsayan MENAT bölgesinin en büyük ve en geniş temsil ağına sahip uluslararası bankacılık kuruluşudur. HSBC, bölgede Cezayir, Bahreyn, Mısır, Kuveyt, Umman, Katar, Suudi Arabistan, Türkiye ve Birleşik Arap Emirlikleri olmak üzere dokuz ülkede faaliyet gösteriyor. HSBC, Suudi Arabistan’da Saudi Awwal Bank’ın (SAB) yüzde 31, Krallık’ta yatırım bankacılığı hizmetleri sunan HSBC Saudi Arabia’nın ise yüzde 51 oranında hissedarıdır. HSBC’nin MENAT genelindeki varlıkları, 31 Aralık 2025 itibarıyla 83 milyar ABD dolarına ulaşıyor.