Yapay zekâ ne öneriyor? Kitapsever ne okuyor?

Günümüzde insanlar yalnızca yol tarifi ya da restoran önerisi için değil, ne okuyacaklarına karar vermek için de yapay zekâya danışıyor. Bir zamanlar kitap seçimini okur yorumları, satış danışmanlarının önerileri ve yakın çevre tavsiyeleri belirlerken, bugün bu sürece algoritmalar yön veriyor.

Yapay zekâ araçlarının hayatın birçok alanında etkisini artırdığı bir dönemde, insanlar artık karar vermekte zorlandıkları pek çok konuda olduğu gibi kitap seçimi için de yapay zekâya danışmaya başladı. Bu değişimden yola çıkan D&R, yapay zekâ önerileri ile gerçek okur tercihlerini karşılaştıran bir çalışma gerçekleştirdi.

D&R, farklı yapay zekâ platformlarına “Okurların hayatları boyunca dönüp yeniden okuyabileceği kitaplar hangileri?” sorusunu yöneltti. ChatGPT, Gemini, Claude ve Perplexity’nin algoritmik önerileri; D&R’ın satış verileri, okur yorumları, internet sitesindeki arama eğilimleri ve raflardaki talep yoğunluğu ile karşılaştırıldı. Ortaya çıkan sonuç, yapay zekâ önerileri ile gerçek okur tercihleri arasında güçlü bir kesişim olduğunu gösterdi. Listeye giren eserlerin büyük bölümü, uzun yıllardır ilgi görmeye devam eden ve farklı kuşaklar tarafından yeniden keşfedilen kitaplardan oluşuyor. Dünya klasikleri ve modern edebiyatın popüler romanlarının ağırlığı dikkat çekerken, Türk edebiyatından güçlü eserlerin öne çıkması ve tarih-araştırma kitaplarının listeye dahil olması da okuma tercihleri açısından önemli bir teşhis niteliğinde.

Bu çalışma, bazı kitapların yalnızca bir kez okunup tamamlanan eserler olmadığını; her dönemde yeni anlamlar sunarak okurla yeniden bağ kurabildiğini gösteriyor. Yapay zekâ sistemlerinin geniş veri havuzlarından beslenerek öne çıkardığı bu eserlerin, gerçek okur davranışlarıyla örtüşmesi, kitapların yalnızca dönemsel trendlerle değil, kalıcı etkileriyle değer kazandığını gösteriyor. Liste aynı zamanda okurların hem güçlü anlatılara hem de dünyayı anlamaya yönelik araştırma kitaplarına ilgi duyduğunu da ortaya koyuyor.

Dünya Klasikleri

1984 – George Orwell

Hayvan Çiftliği – George Orwell

Küçük Prens – Antoine de Saint-Exupéry

Suç ve Ceza – Fyodor Dostoyevski

Dönüşüm – Franz Kafka

Dünya Edebiyatı

Simyacı – Paulo Coelho

Gece Yarısı Kütüphanesi – Matt Haig

Yabancı – Albert Camus

Siddhartha – Hermann Hesse

Modern Klasikler

Martin Eden – Jack London

Yaşlı Adam ve Deniz – Ernest Hemingway

Cesur Yeni Dünya – Aldous Huxley

Fahrenheit 451 – Ray Bradbury

Türk Edebiyatı

Kürk Mantolu Madonna – Sabahattin Ali

Tutunamayanlar – Oğuz Atay

Saatleri Ayarlama Enstitüsü – Ahmet Hamdi Tanpınar

Serenad – Zülfü Livaneli

Araştırma & Tarih

Sapiens – Yuval Noah Harari

Homo Deus – Yuval Noah Harari

21. Yüzyıl İçin 21 Ders – Yuval Noah Harari