Yapay Zeka Çağı Geçiş Açığı

Yapay Zeka Çağı Geçiş Açığı: Avrupa ve Asya 1,7 trilyon dolar kaybetti.

Bu makale, Startup Genome'un önümüzdeki üç hafta boyunca her hafta yayınlanacak olan Girişimci Yapay Zeka Politikası Serisi'nin devamı niteliğindedir.

İlk makaleden çıkarılan temel dersler
Bu serinin ilk bölümü olan " 2027 bütçeleri bir dönüm noktası: yerel yapay zeka ihracatçıları mı oluşturacağız yoksa sonsuza dek ABD yapay zekasını mı ithal edeceğiz ?", üç bulguyu ortaya koymuştu:

Yapay zekânın ekonomik değeri büyük ölçüde, yeni yapay zekâ tabanlı şirketlerden teknoloji devlerine kadar teknoloji girişimleri tarafından üretiliyor;

Bilişim altyapısına ve araştırmalara yapılan devlet yatırımları, yapay zekâ odaklı girişimler yaratmaz;

Şirketlerin yapay zekayı hızla benimsemesi, bir ülkeyi yapay zeka üreticisi veya ihracatçısı değil, kullanıcısı yapar.

Devasa bütçeler, yanlış politikalar
Yaklaşık her 30 yılda bir, yeni bir teknoloji çağı, inovasyon ekosistemleri için bir geçiş ve hızlı büyüme döngüsü başlatır: 1960'ların başlarındaki Elektronik (veya Bilgisayar) Çağı'ndan, 1994'te Netscape'in Navigator'ı ile Web Çağı'na ve 2020'de OpenAI'nin GPT-3'ü ile Yapay Zeka Çağı'na kadar. Her büyük teknoloji geçişi, ülkelere ekonomilerini daha büyük bir refaha doğru dönüştürme şansı verir; Tayvan'ın Elektronik Çağı'nda ve İsrail'in Web Çağı'nda yaptığı gibi.

Yapay Zeka Çağına girdiğimizden beri, hükümetler yerel bilgi işlem altyapısına, araştırmaya ve kurumsal benimsemeye büyük miktarda yatırım yaptı. Buna paralel olarak, genel girişim ekosistemi bütçeleri büyük ölçüde sabit tutuldu ve girişimci yapay zeka politikalarına çok az kaynak ayrıldı. Bunların hepsi birlikte, maliyetli ve birikimli hatalardı. Bu şekilde, bu hükümetler ABD'yi ve özellikle Silikon Vadisi ve Seattle'ı yapay zeka değerinin üreticisi ve ihracatçısı haline getirirken, kendi ülkeleri başkasının yapay zekasının ithalatçısı ve kullanıcısı haline geldi.

Avrupa ve Asya (Çin hariç) yapay zekâ tabanlı elektrikli araçlarda yaklaşık 1,7 trilyon dolarlık kayıp yaşadı.
İşte şaşırtıcı bir gerçek: ABD'deki yapay zekâ odaklı girişim ekosistemleri, GSER 2026'da yapay zekâ odaklı ekosistem değerinin (son iki buçuk yıldaki fonlama ve çıkış değerlemelerinin toplamı) %89'unu elinde tutarken, aynı raporda Web Çağı'nın bu oranı %57'de kalıyor.

ABD'den uzaklaşarak elektrikli araç üretiminin yaygınlaştırılması için 25 yıl süren zorlu çalışmaların ardından, Çin hariç her bölge yapay zeka geçişinde küresel teknoloji ekonomik değerindeki payının önemli bir bölümünü kaybetti ve bu kayıp, gelecekteki GSYİH'nin, geleceğe yönelik işlerin ve ihracatın kaybı anlamına geliyor.

Web Çağından Yapay Zeka Çağına organik geçiş, GSER sıralamalarını takip ediyor.

Bunun nedeni, girişim ekosistemlerinin bir çağdan diğerine organik geçişinin en hızlı şekilde en üst düzey ekosistemlerde gerçekleşmesi ve GSER sıralamasında her bir basamak aşağı inildikçe yavaşlamasıdır. Bu nedenle, Web Çağı boyunca EV paylarını artıran büyük girişim ekosistemleri bile, en iyi iki yapay zeka ekosisteminin hızlanmasıyla paylarının azaldığını gördüler; bu ekosistemler, diğer ilk 10 girişim ekosisteminden bile daha erken ve yaklaşık %67 daha hızlı bir geçiş gerçekleştirdiler.

Web Çağı boyunca (aşağıdaki grafiğe bakınız), Avrupa'nın küresel Ekosistem Değeri'ndeki payı 2023 yılı sonuna kadar %16,7'lik bir zirveye (GSER 2024) ulaşırken, Çin hariç Asya'nın payı da %11,8'e yükseldi; ancak 2025 yılına kadar sırasıyla %14,3 ve %8,9'a geriledi. Aynı yıl, hızla büyüyen küresel yapay zeka odaklı girişim ekosistemlerindeki Avrupa ve Çin hariç Asya'nın payları sırasıyla sadece %4,6 ve %1,4 oldu. Bu, Avrupa için %68, Çin hariç Asya için ise %84'lük bir kayıp anlamına geliyor. Yapay zekâ destekli elektrikli araç pazarının 2026 yılında 3,5 trilyon dolara (2024 yılındaki seviyesinin dört katı, yıllık bileşik büyüme oranı %104) ulaşmasıyla, büyüme hızı yılda %42'ye düşse bile, 2029 yılına kadar 10 trilyon dolara ulaşacağı öngörülüyor. Bu büyüklükte, söz konusu bölgelerin kaybettiği pazar payı Avrupa için 970 milyar dolar, Çin hariç Asya için ise 745 milyar dolar değerinde olacaktır.

 

 

Zayıf girişimci yapay zeka politikaları, elektrikli araç hisselerini 25 yıl geriye götürdü.
Her teknoloji çağı, birkaç girişim şirketinin yeni teknolojiyi herkesin kullanımına sunan platformlar oluşturduğu bir öncü dönemle başlar. Bunlar artık genellikle, ekonomik büyümenin temel itici güçleri olarak geleneksel inovasyon ekosistemlerinin yerini alan en iyi girişim ekosistemlerinden ortaya çıkmaktadır. Bu öncü dönemi bir kenara bırakıp, platformun açıldığı andan itibaren sayacı başlatıyoruz ve her ekosistemin, yeni teknolojiyle mümkün kılınan tamamen yeni hizmetler ve iş modelleri üreterek ne kadar hızlı ekonomik değer yarattığını ölçüyoruz; bunların hepsi de mavi okyanus fırsatlarına sahip erken giriş yapan şirketlerdir. Bu, yapay zeka çağındaki bu benimsemeyi, 1990'ların web çağındaki aynı benimsemeyle karşılaştırmamızı sağlar.

Web Çağı için, Netscape Navigator 1.0'ın Aralık 1994'te piyasaya sürülmesinden sonra, 1 Ocak 1995'ten itibaren kurulan girişimleri sayıyoruz; Netscape, Yahoo, Excite, Amazon ve AOL gibi büyük platformları hariç tutuyoruz.

Yapay Zeka Çağı için, OpenAI'nin GPT-3 sürümünün yayınlanmasından sonra, 1 Temmuz 2020'den itibaren kurulan girişimleri sayıyoruz; OpenAI ve Wayve gibi daha önceki şirketleri hariç tutuyoruz, ancak Anthropic ve Mistral gibi daha sonra kurulan vakıf modelindeki şirketleri dahil ediyoruz.

Yapay Zeka Çağı'nın üçüncü yılında (aşağıdaki grafiğe bakınız), Çin hariç Avrupa ve Asya, Ekosistem Değeri'ndeki paylarını (2023'te sırasıyla %8,7 ve %3,4) Web Çağı'nın aynı dönemine (1998'de %4,3 ve %1,8) kıyasla çok daha yüksek seviyelere çıkardı. Daha sonra iki çağ birbirinden ayrıldı. 2025 yılına gelindiğinde, Yapay Zeka Temelli payları %4,6 ve %1,4'e düştü. Buna karşılık, Web Çağı'ndaki payları, dot-com balonunun patlaması ve ardından gelen büyümenin de etkisiyle 2003 yılına kadar %13,1 ve %2,7'ye yükseldi ve bazı iniş çıkışlarla birlikte sonraki 20 yıl boyunca büyümeye devam etti.

Erken aşama girişim politikaları, değer yaratımında sıçrama yapmayı mümkün kılıyor.
İsrail, 1997'de %0,26 gibi önemsiz bir Ekosistem Değeri payıyla Web Çağı'na girdi, ancak yukarıdaki grafikte de görüldüğü gibi hızla arayı kapattı. Payı 1999'da küresel Ekosistem Değeri'nin %1,2'sine ulaştı, ardından düştü, sonra 2003'te %0,8'e ve 2010'da %2,7'ye yükseldi; bu, Çin hariç Asya'nın sadece 7 yıl önce ulaştığı küresel payla aynıydı ve küçük bir ülke için etkileyici bir başarıydı. Kişi başına düşen Ekosistem Değeri, 1997'de ABD seviyesinin %16'sından 2007'de eşitliğe ve 2017'de ABD seviyesinin neredeyse iki katına yükseldi.

Fark, girişimcilik politikasındaydı; çok erken alınan politika önlemleri, İsrail'in nispeten düşük bir maliyetle büyük bir sıçrama yapmasını ve ardından Web Çağı boyunca payını sadece korumakla kalmayıp büyütmesini sağladı. 1990'ların başında İsrail, daha fazla girişim şirketi yaratmak için teknoloji kuluçka merkezleri kurdu ve 1993'te Yozma programı, özel sermaye tarafından desteklenen uzman bir yatırımcı topluluğunun geliştirilmesine başladı. Altyapıya veya araştırmaya yatırım yapmadı; ihracatçı şirketler yaratmaya yatırım yaptı.

Buna karşılık, Avrupa hükümetleri Web Çağı'nın başlangıcında milyarlarca dolar kamu ve özel sermayeyi altyapıya yönlendirdi ve Asya'da olduğu gibi, Yapay Zeka Çağı'nın başlangıcından bu yana aynı hatayı tekrarladı. Bu kez İsrail, Avrupa ve Asya gibi, yapay zeka odaklı girişim ekosisteminin büyümesini hızlandırmak için özel olarak tasarlanmış girişimci yapay zeka politikaları tanımlayıp benimsemedi. Sonuç olarak, İsrail'in küresel yapay zeka odaklı elektrikli araç pazarındaki payı 2025 yılı sonunda sadece %0,8 oldu; bu oran, Elektronik Çağı'nın sonundaki payını çok aşan bir Web Çağı payıyla Yapay Zeka Çağı'na girmesine rağmen, Web Çağı'nın ilk yıllarındaki politikalarının sağladığı payla aynıydı.

Hedef odaklı girişimci yapay zeka politikalarına ihtiyaç var.
Web'den Yapay Zeka Çağına geçiş, girişim ekosistemlerinin evriminde bir süreksizlik yarattı ve girişim politikalarında önemli değişiklikler yapılmadığı takdirde, küresel EV (Elektronik Girişim) payları devam etmek yerine sıfırlandı. Küresel olarak, hepimiz daha iyisini yapabilirdik çünkü inovasyon sıfır toplamlı bir oyun değildir. Melbourne'ün EV'sinin Sydney'e göre %600 daha hızlı büyümesini (GSER 2016'dan 2021'e kadar %347'ye karşı %47) sağlayan Startup Genome'un stratejileri ve entegre politikaları, yapay zekaya uyarlandığında, yerel kapasiteyi yapay zeka ihracatçısı üreticisi olarak inşa etmek, geleceğe yönelik işler yaratmak ve ekonomik büyüme sağlamak için gerekenleri gösteriyor. Bir sonraki yazımızda, hedefli politika müdahaleleri gerektiren sorunları ele almak için Londra'nın yapay zeka geçişini inceleyeceğiz.

Önümüzdeki üç hafta boyunca bu seri şu konularla devam edecek:

Londra, DeepMind'ı kurdu. Peki neden bu kadar hızlı geride kaldı? Bir öncü teknoloji şehri yapay zeka çağında nasıl zemin kaybetti ve bunun politika açısından anlamı nedir?

Girişimcilikte yetenek tanımı değişti. Peki stratejiniz de değişti mi? Yetenekteki bu değişim, yapay zeka çağında girişimler, ekosistem stratejisi ve politikalar için ne anlama geliyor?

Yapay Zeka Çağını Kazanmak İçin Gerekenler: Girişim Ekosistem Politikası İçin Dersler. 30 yıllık politika deneylerinden, 15 yıllık küresel araştırmadan ve 10 yıllık politika uygulama deneyiminden yola çıkılarak hazırlanmıştır.