Yeni “Sürdürülebilirlik” Tanımı

 

 

 

Kasım ayında gerçekleşecek COP31’de küresel iklim müzakerelerine ev sahipliği yapmaya hazırlanan Türkiye, iklim politikalarının şekillendirilmesinde önemli bir rol üstlenecek. Bu süreçte sürdürülebilirlik kavramının çevresel, sosyal, ekonomik ve yönetişimsel boyutlarını kapsayan güncel ve ortak bir tanıma sahip olması, kamu, özel sektör, akademi ve toplumun aynı kavramsal çerçevede hareket etmesi açısından önem taşıyor. Bu ihtiyaçtan hareketle İş Dünyası ve Sürdürülebilir Kalkınma Derneği (SKD Türkiye), Sabancı Üniversitesi ile birlikte kapsamlı bir bilimsel çalışma yürüttü.

SKD Türkiye üyelerinin katkısı ve Sabancı Üniversitesi akademisyenlerinin analiziyle yeni tanım hazırlandı

SKD Türkiye üyelerinin katkılarıyla şekillenen “Sürdürülebilirlik Tanım Seferberliği” çalışması kapsamında, Sabancı Üniversitesi tarafından sürdürülebilirlik kavramının tarihsel gelişimi, ulusal ve uluslararası kullanımı ile günümüzde kazandığı anlam kapsamlı bir bilimsel araştırmayla incelendi. Akademik yayınlardan kamu politikalarına, sözlüklerden kurumsal raporlara kadar geniş bir veri setine dayanan çalışma, kavramsal çerçeve analizi, yapı geçerliliği ve kavramsal haritalama gibi bilimsel yöntemlerle desteklendi. Araştırma sonucunda hazırlanan yeni tanımın Türk Dil Kurumu tarafından değerlendirilmesinin ardından, “sürdürülebilir” ve “sürdürülebilirlik” kelimelerinin yeni tanımları Güncel Türkçe Sözlük’te yerini aldı.

Sözlüğe iki yeni sürdürülebilirlik tanımı eklendi

Türk Dil Kurumu Güncel Türkçe Sözlük’te bugüne kadar yalnızca “Sürdürülebilir olma durumu” tanımıyla yer alan “sürdürülebilirlik” kavramının kapsamı genişletildi. Güncellemeyle birlikte kavrama “Gelecek nesillerin kendi ihtiyaçlarını karşılama imkânlarına zarar vermeden bugünün ihtiyaçlarını karşılamayı içeren yaklaşım” anlamı eklenirken; ekonomi alanına özgü üçüncü bir tanım da ilk kez sözlüğe girdi. Buna göre sürdürülebilirlik, ekonomi terimi olarak “Herhangi bir sistemin işleyişi ve gelişimi çerçevesinde bugünün ihtiyaçlarını karşılarken gelecek kuşakların kendi ihtiyaçlarını karşılama imkânlarını tehlikeye atmadan değer ve dayanıklılık yaratma gerekliliğini içeren toplumsal, ekonomik, çevresel ve yönetişimsel sorumluluk ilkesi” olarak tanımlandı. “Sürdürülebilir” sıfatı ise “Aynı düzeyde veya biçimde devam ettirilebilen” olarak tanımlanırken, ikinci anlamı “Gelecek nesillerin kendi ihtiyaçlarını karşılama imkânlarına zarar vermeden bugünün ihtiyaçlarını karşılayabilen (sistem, yöntem, yaklaşım…)” olarak sözlüğe girdi.

Ediz Günsel: “Türkçede sürdürülebilirlik günümüzü yansıtan bir tanıma kavuştu”

SKD Türkiye Yönetim Kurulu Başkanı Ediz Günsel, çalışmaya ilişkin değerlendirmesinde şunları söyledi: “Sürdürülebilirlik kavramı, yıllar içinde önemli bir dönüşüm geçirdi. Bugün tanım çevreden ekonomiye, toplumsal refahtan yönetişime kadar pek çok alana yön veren ortak bir yaklaşımı ifade ediyor. Bunun Türk Dil Kurumu Güncel Türkçe Sözlüğündeki tanımına da yansıması gerekliliğine olan inancımızdan hareketle, geçtiğimiz yıl Derneğimizin 20. Yıldönümüne özel sürdürülebilirlik tanım seferberliğini başlatarak bilimsel temele dayanan kapsamlı bir çalışma yürüttük. Türkiye'nin COP31 Dönem Başkanlığı'nı üstleneceği böylesine önemli bir yılda, sürdürülebilirlik kavramının günümüzü yansıtan bir tanıma kavuşmasını çok değerli bir gelişme olarak görüyoruz. Çalışmaya katkı sunan Sabancı Üniversitesi akademisyenlerine, bu süreci sahiplenen ve yeni tanımın oluşturulmasına liderlik eden Türk Dil Kurumu'na ve emeği geçen herkese teşekkür ediyorum.”

Sabancı Üniversitesi Öğretim Üyesi ve Kurumsal Yönetim Forumu Direktörü Ozan Duygulu ise “Sürdürülebilirlik, dünyaya farklı bir perspektiften bakmayı gerektiren temel bir kavram. Sabancı Üniversitesi akademisyenleri olarak bu anlayışa katkıda bulunmaktan gurur duyuyoruz; zira üstlendiğimiz her araştırmada ve verdiğimiz her derste sürdürülebilirlikle temas halindeyiz. Sürekli başvurduğumuz bu kavramın kapsamını derinlemesine incelemek ve bunu toplum yararına net bir tanıma dönüştürmek bizler için son derece anlamlı bir adım oldu. Bu proje vesilesiyle Üniversite olarak sürdürülebilirliğe olan güçlü bağlılığımızı bir kez daha tescil ederken; ortaya koyduğumuz bu çabanın gelecek kuşaklara dünyayı önceki nesillerden daha sorumlu bir anlayışla ele almaları yönünde ilham vermesini temenni ediyoruz. Böyle anlamlı bir girişime öncülük ettiği için SKD Türkiye’ye içtenlikle teşekkür ederiz.” diyerek görüşlerini dile getirdi.

Türk Dil Kurumu Başkanı Prof. Dr. Osman MERT, çalışmaya ilişkin şu değerlendirmelerde bulundu: “Ortak iletişim aracımız olan Türkçemizi ölçünleştirme, toplumsal bilgi birikimimizin paylaşma aracı olan kavramları doğru tanımlayarak genel ve özel dil alanlarında iletişimin sağlıklı işleyişini sağlama hedefi doğrultusunda Kurumumuz ile sivil toplum kuruluşları arasındaki iş birliği sürdürülmektedir.

Bu kapsamda, İş Dünyası ve Sürdürülebilir Kalkınma Derneği (SKD Türkiye) tarafından hazırlanan "sürdürülebilirlik" kavramının Güncel Türkçe Sözlük’te (GTS) düzeltilmesine yönelik talep raporu, Türk Dil Kurumu (TDK) bünyesinde akademisyen ve uzmanlardan oluşturulan bir alt komisyon tarafından incelemeye alınmıştır.

Dil bilimi, terim bilimi ve sözlük bilimi ilkeleri doğrultusunda yürütülen titiz çalışmalar sonucunda; GTS’de yer alan "sürdürülebilir" ve "sürdürülebilirlik" maddeleri, hem genel amaçlı dil ögesi hem de özel amaçlı dil/terim ögesi boyutlarıyla yeniden yapılandırılmış ve Güncel Türkçe Sözlük’te güncellenmiştir.

Kurumumuz ile SKD Türkiye’nin ortak çabasıyla gerçekleştirilen bu çalışma; ölçünlü dil yapımızın geliştirilmesi, terim birliğinin sağlanması ve doğru bilginin topluma aktarılması yolunda sürdürdüğümüz çalışmalara önemli bir örnek oluşturmaktadır.”

 

Yeni tanım çok paydaşlı ve bilimsel bir çalışmanın ürünü oldu

Türkçedeki sürdürülebilirlik tanımının genişletilmesi için yapılan çalışma, SKD Türkiye’nin girişimiyle ve Sabancı Üniversitesi iş birliğiyle yürütülen kapsamlı bir bilimsel araştırmaya dayandı. Çalışmada öncelikle SKD Türkiye üyesi 185 şirketle gerçekleştirilen anketle, sürdürülebilirlik kavramına ilişkin yaklaşımları elde edildi. Yapılan değerlendirmeler, SKD Türkiye üyelerinin sürdürülebilirliği yalnızca “süreklilik” anlamıyla sınırlı görmediklerini; çevre koruma ekseninin yanı sıra insan, ekonomi ve etik yönetim ilkeleriyle bütünleşik bir stratejik kavram olarak tanımladıklarını ortaya koydu. Bunun yanı sıra 2012-2025 dönemini kapsayan ulusal ve uluslararası medya içerikleri, akademik yayınlar, kamu politikaları, mevzuat metinleri, sözlük karşılaştırmaları ve kurumsal raporlar incelendi.

Sabancı Üniversitesi akademisyenlerinin yürüttüğü süreçte sürdürülebilirlik tanımlarının çözümlenmesi için kavramın içsel tutarlılığını ve dışsal ilişkilerini inceleyen iki aşamalı bir kavramsal çerçeve analizi yürütüldü. Yapı geçerliliği, nomolojik ağ analizi ve kavramsal haritalama yöntemleri kullanılarak, sürdürülebilirlik kavramının günümüzde kazandığı anlam bütüncül biçimde değerlendirildi. Elde edilen bulgular doğrultusunda hazırlanan yeni tanım, Türk Dil Kurumu’nun değerlendirmesi sonucunda kabul edilerek Güncel Türkçe Sözlük’e eklendi.