İklim Hedefleri Ulusal Hedeflerin Ötesine Geçiyor

COP31'de sunulan "İklim ve Enerji için Küresel Belediye Başkanları Sözleşmesi" (Global Covenant of Mayors for Climate and Energy - GCoM) 10 Yıllık Etki Raporu, şehirlerin ve yerel yönetimlerin —bugüne kadarki en güçlü ulusal iklim taahhütlerine rağmen— daha ileriye ve daha hızlı bir şekilde ilerlemeye devam ettiklerini ortaya koyuyor.

ANTALYA, Türkiye, 11 Kasım 2026 – COP31'de bugün açıklanan 2026 Etki Raporu'na göre, şehirler ve yerel yönetimler küresel iklim hedefleri konusunda öncülük ediyor. İklim ve Enerji için Küresel Belediye Başkanları Sözleşmesi'ni (GCoM) imzalayan 8.000'den fazla yerel yönetim (toplam imzacıların %58'i), ulusal hükümetlerinkinden daha iddialı emisyon azaltım hedefleri belirlemiş durumda. İmzacıların %28'i ise hedeflerine ulusal hükümetlerden daha erken ulaşmayı amaçlıyor.

GCoM'un onuncu yıl dönümünü kutlayan rapor, yerel düzeyde gelişen iklim liderliğinin on yıllık sürecine ışık tutuyor. 2016'dan bu yana büyüklüğünü ikiye katlayan ittifak, bugün 14.000'den fazla şehir ve yerel yönetimi kapsıyor ve dünya nüfusunun yedide birini temsil ediyor.

Bu imzacıların toplamı, 2050 yılına kadar yıllık sera gazı emisyonlarını 4,8 gigaton CO₂ eşdeğeri kadar azaltma potansiyeline sahip; bu miktar, mevcut seviyelerdeki küresel ham petrol üretiminin dört aydan fazlasına denk geliyor. Yaklaşık 7.500 imzacı halihazırda iklim eylem planlarına sahip ve 220.000'den fazla azaltım eylemi rapor edilmiş durumda.

İklim ve Enerji için Küresel Belediye Başkanları Sözleşmesi Küresel Elçisi Anne Hidalgo şunları ifade etti: "Son on yılda şehirler ve yerel yönetimler, kendileri öncülük ettiğinde dünyanın da onları yakalamak için harekete geçtiğini kanıtladılar. 2026 GCoM Etki Raporu, şehirlerin hedeflerinin azalmadığını, aksine ulusal taahhütlerin arttığını gösteriyor. Yerel yönetimler, iklim ve enerji eylemlerinde tempoyu belirleyen güç olmaya; daha ileriye ve daha hızlı bir şekilde, ileriye doğru gitmeye devam ediyorlar."

İklim Hedeflerinden Eyleme Geçiş

Rapor, şehirlerin taahhütlerini nasıl giderek daha fazla pratik çözümlere dönüştürdüğünü gözler önüne seriyor. Net sıfır hedefleri ve bunlara eşlik eden uygulama yollarına sahip imzacısı sayısı 2025'te 211 iken 2026'da 580'e yükseldi; ayrıca 3.078 şehir, yaklaşık 735 milyon insanı kapsayan iklim riski değerlendirmelerini tamamladı.

İttifak genelinde yerel yönetimler, uygulama konusunda birbirinden farklı yaklaşımlar sergiliyor.

İspanya'nın Viladecans kentinde, 2030 yılına kadar iklim nötrlüğüne ulaşma hedefi doğrultusunda; kamu, özel sektör ve vatandaşların iş birliğiyle enerji verimliliği ve sürdürülebilir konut yenileme çalışmaları yürütülüyor. Meksika'nın San Luis Potosí kentinde ise gerçek zamanlı dijital bir risk atlası, afet önleme çalışmalarını ve kentsel planlamayı geliştiriyor. Kenya'nın Kisumu Bölgesi'nde ise 2050 yılına kadar %100 yenilenebilir enerjiye ulaşmak için bir yol haritası hazırlanıyor.

Bu girişimler, farklı büyüklükteki ve bölgelerdeki şehirlerin, iklim taahhütlerini yerel koşullara uyarlanmış çözümlere nasıl dönüştürdüklerini gözler önüne seriyor.

İklim Finansmanı Açığını Kapatmak

Rapor, artan hedeflere rağmen finansmanın, özellikle savunmasız bölgelerde uygulama önündeki temel engellerden biri olmaya devam ettiği konusunda uyarıyor.

Cities Climate Finance Leadership Alliance (Şehirler İklim Finansmanı Liderlik İttifakı) tarafından takip edilen yıllık 831 milyar ABD doları tutarındaki kentsel iklim finansmanının yalnızca %1'i uyum çalışmalarına yönlendiriliyor. Gelişmekte olan piyasalardaki ve ekonomilerdeki şehirler yıllık yaklaşık 6 milyar ABD doları alırken, 2030 yılına kadar ihtiyaç duyulan tahmini yıllık tutar 147 milyar ABD doları seviyesinde bulunuyor.

Bu açığı kapatmak, şehirleri proje geliştirme sürecinin her aşamasında ihtiyaç duydukları fon ve finansman kaynaklarıyla buluşturmayı gerektiriyor. GCoM, "City Climate Finance Gap Fund" (Şehir İklim Finansmanı Açığı Fonu) ile kurduğu ortaklık sayesinde 63 ülkeden 452 şehirle etkileşim kurdu; 347 iklim projesi fikrini destekledi ve 1.100'den fazla katılımcıya kapasite geliştirme desteği sağladı.

Bosna'nın orta kesiminde, GCoM ile "Gap Fund" arasındaki ortaklık aracılığıyla sağlanan erken aşama teknik destek, 50 kamu binasında enerji verimliliği iyileştirmeleri için EBRD'den (Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası) 12 milyon avroluk finansman sağlanmasına katkıda bulundu. Bu durum, yerel iklim projelerinin nasıl yatırım çekebileceğini somut bir şekilde ortaya koyuyor. On yıllık bir hırs dönemini, on yıllık bir icraat dönemine dönüştürmek

GCoM ikinci on yılına girerken, rapor, GCoM imzacıları tarafından temsil edilen nüfusun %61'inin yaşadığı Küresel Güney'in artan önemine dikkat çekiyor. Daha küçük ölçekli belediyeler de ittifakın merkezinde yer almaya devam ediyor ve toplam üyelerin %83'ünü oluşturuyor.

İklim eyleminde şehirlerin oynadığı role dair farkındalık uluslararası düzeyde artıyor. Raporda yer verilen UN-Habitat verilerine göre, ulusal iklim taahhütlerinin %81'i artık güçlü kentsel içerikler barındırıyor; bir önceki dönemde bu oran %49 seviyesindeydi.

Önümüzdeki temel zorluk, bu farkındalığın daha fazla finansman, teknik kapasite ve yerel yönetimler ile ulusal hükümetler arasında daha güçlü bir iş birliğine dönüşmesini sağlamaktır.

On yıllık kolektif eylemden aldığı güçle GCoM; iklim finansmanı, veri, inovasyon ve ortaklıklar aracılığıyla uygulamayı hızlandırmaya odaklanacak ve şehirlerin iddialı taahhütlerini ölçülebilir sonuçlara dönüştürmelerine yardımcı olacak.

Şehirlere ait bu iddialı hedefleri ölçülebilir somut çıktılara dönüştürmek amacıyla GCoM ve ortakları, COP31'de üç yeni yayın daha kullanıma sundu.